- سخن مجمع 1
- مقدّمه 4
- پیشگفتار 12
- نکتۀ اوّل: علاقۀ شدید امّت اسلام به قرآن 15
- اشاره 15
- بخش اول: دلایل حفظ قرآن از تحریف 15
- نکتۀ دوّم: تقدیر الهی در حفظ قرآن و صیانت آن از تحریف 17
- اشکال اوّل 20
- اشاره 20
- سه اشکال 20
- اشکال دوّم 22
- اشکال سوّم 23
- اشاره 23
- الف: تشویق به تلاوت و حفظ قرآن 23
- نکتۀ سوم: اقدامات رسول اکرم (علیهما السلام) برای مصونیّت قرآن از تحریف 23
- ب: تدوین قرآن 27
- ج: جمع کردن قرآن 28
- روایاتی چند پیرامون جمع شدن قرآن در عصر پیامبر (علیهما السلام) 29
- اشاره 36
- نکتۀ چهارم: تأکید سنّت نبوی بر سلامت قرآن از تحریف 36
- پنجم: دقّت و مواظبت مسلمانان در حفظ قرآن کریم 38
- معنای لغوی تحریف 41
- بخش دوّم: افسانۀ تحریف در قرآن 41
- نکتۀ اوّل: معنای لغوی و اصطلاحی تحریف 41
- اشاره 41
- معنای اصطلاحی تحریف 42
- نکتۀ دوّم: تصریحات علمای اسلام بر سلامتی قرآن از تحریف 45
- نکتۀ سوّم: نفی تحریف در مذاهب دیگر 60
- اشاره 70
- نکتۀ چهارم: بررسی نمونه هایی از روایات تحریف در کتابهای اهل سنّت و جواب آنها 70
- اشاره 70
- دسته اوّل: 70
- الف: آیات و سوره ها 71
- 1 - سورۀ احزاب معادل سورۀ بقره بوده است! 71
- 2 - لو کان لابن آدم و ادیان... 72
- 3 - دو سورۀ خلع و حفد 73
- 4 - آیۀ رجم 74
- 5 - آیۀ جهاد 76
- ب: نسخ و نسخ تلاوت 76
- دسته دوّم: روایات دالّ بر خطا، لحن و تغییر 83
- طایفۀ اوّل: روایاتی که در آنها لفظ «تحریف» آمده است 92
- اشاره 92
- پنجم: روایات موجود در کتابهای امامیّه: 92
- طایفۀ دوّم: روایاتی که دلالت می کند بر این که در بعضی از آیات قرآن، اسامی ائمّه (علیهم السلام) بوده و حذف شده است 94
- طایفۀ سوّم: روایاتی که توهّم وقوع تحریف در قرآن را ایجاد می کنند 99
- ششم: تصریحات ائمۀ اطهار (علیهم السلام) و تشویق آنان به ارتباط با قرآن موجود 103
- اشاره 115
- هفتم: چه کسانی در پشت سر جریان شیوع دهندۀ شبهۀ تحریف قرار دارند؟ 115
- 1 - دشمنان خارجی 116
- 2 - وهّابیّت 120
- هشتم: خلاصه ای از دیدگاه اسلام دربارۀ قرآن کریم 122
- اشاره 123
- اوّل: به کارگیری نصوص قرآن برای اهداف سیاسی 123
- نهم: موضع اهل بیت (علیهم السلام) در قبال قرآن در طول تاریخ 123
- دوّم: استفاده از نصوص قرآنی برای تأیید فرقه ها و گرایشات مذهبی، کلامی و فلسفی! 126
- 1 - عقیدۀ تجسیم و تشبیه 128
- اشاره 128
- سوّم: جمود در تعامل با معانی حرفی الفاظ قرآن کریم 128
- 3 - اعتقاد به ارتکاب معاصی و گناهان توسّط پیامبران (علیهما السلام) 129
- چهارم: تأویلات باطنی فاسد 131
- پنجم: تفسیر به رأی قرآن 133
- ششم: اعتماد بر روایات اسرائیلی در تفسیر قرآن! 135
- اشاره 136
- هفتم: متأثّر شدن تفسیرها از منقولات یهودی 136
- 1 - کعب الأحبار 138
- 2 - تمیم بن اوس دارمی 139
- نمونه هایی از اسرائیلیّات در تفسیرهای مسلمانان 140
- 3 - وهب بن منبّه 140
- چکیدۀ بحث 142
از ابن عبّاس روایت شده است:
«هرگاه چیزی نازل می شد، رسول خدا (علیهما السلام) یکی از کاتبان را فرا می خواند و می فرمود: این آیات را در فلان جای فلان سوره بگذارید».(1)
ج: جمع کردن قرآن
رسول خدا (علیهما السلام) مستقیماً بر کتابت قرآن نظارت می فرمود و به مجرّد نزول وحی مراقبت می کرد تا به درستی و دقّت، آنچه نازل شده، نوشته شود.
از زید بن ثابت روایت شده است:
«من از کاتبان رسول خدا (علیهما السلام) بودم. هنگامی که وحی نازل می شد، حالت عجیبی بر آن حضرت حاکم می شد. من با قطعه ای پوست، یا استخوان پیش آن حضرت می رفتم. آن حضرت إملا می فرمود و من آن را می نوشتم. آنگاه می فرمود: آن را بخوان. من می خواندم و اگر در آن اشکالی وجود داشت، تصحیح می فرمود و سپس آن را در اختیار مردم می گذاشت.»(2)
1- (1) - مستدرک: 222/2؛ الجامع الصحیح، ترمذی: 272/5؛ تاریخ یعقوبی: 43/2؛ البرهان، زرکشی: 304/1؛ مسنداحمد: 68/1 و 57؛ تفسیر قرطبی: 60/1.
2- (2) - مجمع الزوائد: 152/1.