- سخن مجمع 1
- مقدّمه 4
- پیشگفتار 12
- نکتۀ اوّل: علاقۀ شدید امّت اسلام به قرآن 15
- اشاره 15
- بخش اول: دلایل حفظ قرآن از تحریف 15
- نکتۀ دوّم: تقدیر الهی در حفظ قرآن و صیانت آن از تحریف 17
- سه اشکال 20
- اشکال اوّل 20
- اشاره 20
- اشکال دوّم 22
- اشکال سوّم 23
- اشاره 23
- نکتۀ سوم: اقدامات رسول اکرم (علیهما السلام) برای مصونیّت قرآن از تحریف 23
- الف: تشویق به تلاوت و حفظ قرآن 23
- ب: تدوین قرآن 27
- ج: جمع کردن قرآن 28
- روایاتی چند پیرامون جمع شدن قرآن در عصر پیامبر (علیهما السلام) 29
- اشاره 36
- نکتۀ چهارم: تأکید سنّت نبوی بر سلامت قرآن از تحریف 36
- پنجم: دقّت و مواظبت مسلمانان در حفظ قرآن کریم 38
- معنای لغوی تحریف 41
- بخش دوّم: افسانۀ تحریف در قرآن 41
- نکتۀ اوّل: معنای لغوی و اصطلاحی تحریف 41
- اشاره 41
- معنای اصطلاحی تحریف 42
- نکتۀ دوّم: تصریحات علمای اسلام بر سلامتی قرآن از تحریف 45
- نکتۀ سوّم: نفی تحریف در مذاهب دیگر 60
- نکتۀ چهارم: بررسی نمونه هایی از روایات تحریف در کتابهای اهل سنّت و جواب آنها 70
- اشاره 70
- اشاره 70
- دسته اوّل: 70
- الف: آیات و سوره ها 71
- 1 - سورۀ احزاب معادل سورۀ بقره بوده است! 71
- 2 - لو کان لابن آدم و ادیان... 72
- 3 - دو سورۀ خلع و حفد 73
- 4 - آیۀ رجم 74
- 5 - آیۀ جهاد 76
- ب: نسخ و نسخ تلاوت 76
- دسته دوّم: روایات دالّ بر خطا، لحن و تغییر 83
- پنجم: روایات موجود در کتابهای امامیّه: 92
- طایفۀ اوّل: روایاتی که در آنها لفظ «تحریف» آمده است 92
- اشاره 92
- طایفۀ دوّم: روایاتی که دلالت می کند بر این که در بعضی از آیات قرآن، اسامی ائمّه (علیهم السلام) بوده و حذف شده است 94
- طایفۀ سوّم: روایاتی که توهّم وقوع تحریف در قرآن را ایجاد می کنند 99
- ششم: تصریحات ائمۀ اطهار (علیهم السلام) و تشویق آنان به ارتباط با قرآن موجود 103
- اشاره 115
- هفتم: چه کسانی در پشت سر جریان شیوع دهندۀ شبهۀ تحریف قرار دارند؟ 115
- 1 - دشمنان خارجی 116
- 2 - وهّابیّت 120
- هشتم: خلاصه ای از دیدگاه اسلام دربارۀ قرآن کریم 122
- اشاره 123
- نهم: موضع اهل بیت (علیهم السلام) در قبال قرآن در طول تاریخ 123
- اوّل: به کارگیری نصوص قرآن برای اهداف سیاسی 123
- دوّم: استفاده از نصوص قرآنی برای تأیید فرقه ها و گرایشات مذهبی، کلامی و فلسفی! 126
- 1 - عقیدۀ تجسیم و تشبیه 128
- اشاره 128
- سوّم: جمود در تعامل با معانی حرفی الفاظ قرآن کریم 128
- 3 - اعتقاد به ارتکاب معاصی و گناهان توسّط پیامبران (علیهما السلام) 129
- چهارم: تأویلات باطنی فاسد 131
- پنجم: تفسیر به رأی قرآن 133
- ششم: اعتماد بر روایات اسرائیلی در تفسیر قرآن! 135
- اشاره 136
- هفتم: متأثّر شدن تفسیرها از منقولات یهودی 136
- 1 - کعب الأحبار 138
- 2 - تمیم بن اوس دارمی 139
- 3 - وهب بن منبّه 140
- نمونه هایی از اسرائیلیّات در تفسیرهای مسلمانان 140
- چکیدۀ بحث 142
اضطراب و شک در دینشان هستند و دارای اطمینان و آرامش نیستند».(1)
معنای اصطلاحی تحریف
تحریف در اصطلاح معانی متعدّدی دارد:
1 - تحریف ترتیبی: یعنی آیه را از جای خود به جای دیگری منتقل کنیم؛ چه این که این جابه جایی از روی اجتهاد، یا غیره باشد. هیچ اختلافی در وقوع این نوع تحریف نیست؛ زیرا بسیاری از آیات مکّی، بین آیات مدنی قرار داده شده است و بر عکس.
2 - تحریف معنوی: منظور از آن، این است که: لفظ را حمل بر معانی بعید آن بکنیم که هیچ ارتباطی با ظاهر لفظ ندارد و با مشهور هم مخالف باشد. این نوع تحریف در قرآن واقع شده است و این از طریق تأویل بدون علم، صورت گرفته و به اجماع، حرام است; زیرا پیامبر اکرم (علیهما السلام) فرمود:
«من قال فی القرآنِ بغیر علم، فلیتبوّأُ مقعده من النّارِ». ((2))
«هر کس بدون علم در قرآن اظهار نظر کند، جایگاه او پر از آتش خواهد شد».
1- (1) - الکشّاف: 146/3.
2- (2) - التبیان، شیخ طوسی: 24/1؛ الاتقان: 210/4.