زندگانی حسن بن علی علیه السلام جلد 2 صفحه 136

(1) آنچه ما اکنون می نگاریم نتیجه آگهی ما به بعضی عوامل یا اندکی از شناخت برخی علل است که موجبات صلح امام را با دشمنش فراهم آورد و خلاصه بعضی بررسیها و بازشناسی هائی است که از حوادث گذشته و وقایع بعدی دوران صدر اسلام بدست آورده ایم و روحیه سپاه معاویه و اعمال ناروای او را از متون تاریخی کشف کرده ایم، در مقابل بتاریخ و روش پسندیده و روشن امام و سیاست راستین خاندان پیغمبر وقوف یافته و دانسته ایم که آنها برای رسیدن بحکومت، هرگز به اسباب چینی ها و فریبکاریهائی که مخالف روح اسلام است دست نمیزنند.

اینک پیش از آنکه علل صلح را بررسی کنیم، نمونه هائی از جریانات گذشته را برای اثبات نظریه خود می آوریم زیرا بازگشت به آن مسائل برای بیان این حقایق، بهر جهت ضروری می نماید و باز کردن پیچیدگیهای تاریخ و نگاه به آنچه در آن دوران می گذشت برای ما اهمیتی فراوان دارد و ما نظر خوانندگان را بدین جهت بمطالب زیر معطوف میداریم:

[نمونه هائی از جریانات]

اشاره

-2

1- بی انضباطی ارتش

اشاره

بزرگترین خطری که حکومت ها با آن روبرو می شوند غالبا زائیده بدسرشتی واحدهای سپاه و مخالفت و نافرمانی آنها با فرماندهی کل قواست، سپاه عراق هم بچنین پراکندگی و عصیانی گرفتار بود در صورتی که سپاه معاویه گرفتار این وضع نابسامان نبود و یکپارچه از مقام فرماندهی خود اطاعت میکرد و از چنین لرزشها و لغزشها و واژگونگیها برکنار بود.

علت از هم پاشیدگی و سراسیمگی و تفرقه سپاه عراق را باید در موارد زیر بررسی کرد: