زندگانی حسن بن علی علیه السلام جلد 2 صفحه 140

آنها فراوان بود هرگز امیر المؤمنین (ع) ناچار بپذیرش حکمیت نمی شد و امام حسن (ع) بناگزیر صلح را نمی پذیرفت.

-1

ب- خستگی از جنگ

اشاره

سرشت مردم کوفه و روحیه پست آنها همراه با آسایش طلبی و خستگی و تن آسائی بود و بقول معروف (خستگان رأیی ندارند) اهل تلاش و فکر و اراده نبودند، علاوه بر این سرشت و طبیعت دو عامل دیگر بر این خستگی و ناتوانی می افزود.

-2

1- جنگ های پیاپی

از جمله عوامل خستگی و ستوه سپاه عراق جنگهائی پیاپی بود که بمنظور فتوحات و دفاع از خلافت اسلامی انجام گرفت و مخصوصا دو جنگ صفین و نهروان، اعصاب مردم عراق را خورد کرد و نیرویشان را در هم شکست و گروهی زیاد از آنها در زیر سنگ آسیای جنگ نابود شدند و بدین جهت جنگ را ناخوش میداشتند و طرفدار صلح و سلامت بودند.

-3

2- ناامیدی از غنیمت

سپاه عراق در جنگهای جمل و صفین و نهروان غنیمتی نبرد و چیزی بچنگ نیاورد زیرا امیر المؤمنین با مخالفان خود معامله با کفار را نمیکرد که اموالشان را بین مسلمانان پخش کند، بلکه پس از جنگ بصره (جمل) دستور داد همه غنیمتها را بصاحبان اصلی بازگردانند، اکنون هم سپاهیان عراق میدانستند که امام حسن همان روش پدرش را پیروی می کند و از راه او انحراف نمی جوید، بنابراین اگر با معاویه بجنگند چیزی از غنائم گیرشان نمی آید از این روی بنافرمانی پرداختند و ابراز تمرد کردند و خستگی را بهانه ساختند.

این خستگی و سستی و عدم آمادگی بجنگ تنها در «مسکن»