زندگانی حسن بن علی علیه السلام جلد 2 صفحه 245

بمساوات باریده که هرگز در تاریخ انسانی نظیری نداشته است و به آشکارائی لزوم برابری و دادگری را بین همه افراد انسانی و نژادها و طبقات اعلام داشته و برای سفیدپوستان بر سیاه پوستان و عرب بر غیر عرب هیچ گونه امتیازی قائل نشده و همه را مانند دندانه ی شانه مساوی دانسته و برای هیچ یک بر دیگری فضیلتی جز به تقوی و عمل نیکو بحساب نیاورده است چنانکه استاد جیب میگوید:

«اسلام تنها دیانتی است که همیشه میکوشد همه انسانها را با نژادها و ملیتهای گوناگونی که دارند در یکجا فراهم آورد و از پراکندگیها و دشمنیهای آنان جلوگیری کند و بنیانش بر مساوات استوار است و اکنون که شاهد اینهمه برخوردها و اختلافها در دولت ها و ملتهای شرق و غرب هستیم چاره ای جز گرایش به

اسلام نداریم» «1».

(1) امیر المؤمنین ع در روزگار حکومتش اجرای چنین برابری و دادگری را بحد کامل رعایت می کرد و به فرمانداران و کارگزارانش فرمان میداد که در بین مردم حقیقت مساوات را حتی در نگاه کردن بچهره آنها معمول دارند چنانکه در یکی از فرمانهایش می نویسد:

«پروبال مهر و عنایت خود را بر مردمان بگستران و چهره خود را به آنها گشاده گردان و با همگان به نرمی رفتار کن و حتی در نگاه کردن به آنها مساوات را رعایت نما «2» و در اشاره و سلام به همه یکسان باش تا ستمگران به ستم تو طمع نورزند و ناتوانان از عدالت تو نومید نگردند» «3».

اجرای همین سیاست دادگرانه موجب شد که آتش کینه ها و حسادتها زبانه گیرد و نیروهای اهریمنانه سرکشان قدرت یابد

______________________________
(1)- النظام السیاسی فی الاسلام ص 319
(2)- منظور این است که در کارهای بسیار ساده هم رعایت عدالت لازم است.
(3)- شرح نهج البلاغه محمد عبده 3/ 85