زندگانی حسن بن علی علیه السلام جلد 2 صفحه 246

و در مبارزه با حکومت عادلانه او پیروز شوند (1) چنانکه مدائنی می نویسد:

(از مهمترین عواملی که موجب پیروزی عرب بر علی بن أبی طالب ع گردید رعایت مساواتی بود که بین همه مردمان اجرا می شد بطوری که برای اشراف نسبت به تهیدستان و عرب بر غیر عرب امتیازی قائل نبود و رؤسای قبایل را بر افراد عادی برتری نمیداد)

سرکشان قریش و جباران عرب که در التزام آنان بودند به هیچ روی هدفهای عالی اسلامی را که متضمن اجرای برابری همگانی و گسترش عدالت و مبارزه با ستم بود نمی پذیرفتند و خواهان امتیازهای جاهلی و تجاوز به اموال مسلمانان بودند و میخواستند که

همچنان بر مستمندان و ناتوانان چیره باشند و این خواستهای نادرست با روش فرزند ابو طالب که پیشوای عدالت بزرگ اجتماعی در روی زمین بود مغایرت داشت، امام حسن ع هم از روش و نقشه پدرش پیروی میکرد و از آن راه روشن، هرگز انحراف نمی جست و بهمین سبب در برابر امواج دشمنی ها و کینه توزیها قرار گرفت.

-2

ج- آزادی

اسلام آزادی را برای همه پیروانش مقرر داشته و حکومت اسلامی را به حمایت آزادی و اجرای آن در پهنه زندگی فرمان داده است. آزادی همه جانبه ای که در همه شئون حیاتی مردم جریان داشته باشد، یعنی آزادی عقیده، آزادی اندیشه، آزادی ابراز رأی و آزادی در همه مراتب سیاسی و اجتماعی و اسلام همه این آزادیها را معتبر شمرده و از حقوق طبیعی انسانها در همه احوال دانسته است.

چنانکه امیر المؤمنین ع بروزگار خلافتش آزادی را با همه مفاهیمش بمردم بخشید و آنها را بقبول خلافت خود مجبور نساخت و جبرا بزیر فرمان خود نیاورد بلکه مخالفان حکومت خود را آزاد