زندگانی حسن بن علی علیه السلام جلد 2 صفحه 49

بشرط جنگ با تجاوزکاران ندارد زیرا همه چیز در کتاب خدا و سنت رسول بیان شده است باین جهت با نرمی و مهربانی فرمود (بر کتاب خدا و سنت پیامبرش که همه شرایط را در بر دارد) «1»

(1) ابن قتیبه می نویسد،

هر گروهی که میخواستند بیعت کنند امام به آنها می فرمود:

(با من بر مبنای پذیرش و شنوائی و فرمانبری بیعت کنید و با هر کس که جنگ می کنم بجنگید و با هر کس صلح می کنم صلح کنید) چون مردم این سخن را شنیدند از بیعت سرباز زدند و دست از آن کشیدند و امام هم دست خود را نگهداشت «2» مردم بجانب حسین (ع) روی آوردند و فریاد زدند دستت را بگشا تا همچنانکه با پدرت بیعت کردیم با تو نیز بیعت کنیم و با تجاوزکاران گمراه شامی بجنگیم، حسین (ع) آنها را از خود راند و فرمود:

(بخدا پناه میبرم که بیعت شما را تا برادرم حسن زنده است بپذیرم).

چون حسین (ع) دعوت آنها را نپذیرفت بناچار با ناراحتی بیعت حسن (ع) را پذیرفتند ولی این سخن بعید و نادرست می آید

______________________________
(1)- تاریخ ابن اثیر، تاریخ ابن خلدون
(2)- بیعت عبارت از پیمانی است که مردم با پیشوای خود می بندند و امور رهبری را به او وامیگذارند و تسلیم امر او میشوند و با او مخالفتی نمی کنند و در اداره امور اجتماعی مطیع نظر او هستند و در موقع بیعت بمنظور تأکید این این پیمان دست خود را در دست او میگذارند، مثل خریدار و فروشنده ای که که عقد معامله ای را می بندند چنانکه ابن خلدون در مقدمه اش بیان کرده است و بیعت نوعی قرارداد اجتماعی است، چنانکه ژان ژاک روسو هم بیان داشته و این نظریه نشان میدهد که تشکیل یک اجتماع و امت بر اساس قراردادی است که بین افراد صورت می پذیرد و هر فردی که داخل اجتماع میشود در واقع پیمانی با آنها می بندد و عضوی

از اجتماع ملت میشود و ژان ژاک روسو بر اساس این نظریه استدلال کرده و صریحاً به بررسی جوانب آن در کتاب قراردادهای اجتماعی پرداخته است