- مقدمه مترجم 1
- ارمغان 12
- فراپیش کتاب 13
- بنی هاشم و بنی امیه حسن (ع) و معاویه 14
- اشاره 14
- مقدمه علامه فقید کاشف الغطاء 14
- بیعت 39
- اشاره 39
- اشاره 48
- قبول بیعت 48
- اشاره 50
- 1- قبول خلافت 50
- دوم 51
- اول 51
- سوم 51
- 2- بیعت همگانی 52
- 4- اشتباهات تاریخی 53
- 3- استقرار دولت 53
- جنگ سرد 56
- اشاره 56
- شورای اموی 58
- اشاره 59
- اخطار امام 59
- پاسخ معاویه 60
- اخطار عبد اللّه عباس 62
- پاسخ معاویه 62
- اشاره 62
- نامه ابن عباس به امام 63
- اشاره 68
- نامه امام به معاویه 68
- پاسخ معاویه: 77
- اخطار معاویه: 83
- اشاره 83
- پاسخ امام: 84
- اشاره 85
- اعلان جنگ 85
- بخشنامه معاویه: 87
- ترس مردم عراق: 89
- اشاره 89
- 1- انتخاب عبید اللّه: 95
- 2- تعداد سپاهیان: 96
- اشاره 99
- 3- چگونگی سپاهیان: 99
- 2- خوارج 100
- 1- شیعه 100
- 5- پیروان رؤسای قبایل 101
- 3- آزمندان 101
- 4- شکاکها 101
- اشاره 102
- 1- الحاکم 102
- 4- اشتباهات تاریخی: 102
- 2- یعقوبی 102
- 3- ابن کثیر 103
- 4- طه حسین 104
- اشاره 107
- در مدائن 107
- حوادث مسکن 109
- اشاره 109
- اعزام جاسوسها 110
- پخش رشوه 110
- فریب عبید اللّه 111
- اشاره 111
- خیانت فرمانده 112
- سراسیمگی سپاه 113
- دروغهای گمراه گر 115
- بررسی حوادث 116
- حوادث مدائن 117
- اشاره 117
- ایجاد ترس 118
- بزرگان رشوه خوار 118
- انبوه رشوه خواران 119
- غارت اردوگاه امام 121
- تکفیر امام 122
- سوء قصد به امام 123
- موقعیت خطرناک 125
- اشاره 130
- بررسی صلح 130
- اشاره 131
- [نظریه سطحی و صاحبان آن] 131
- 2- دکتر فیلیپ حتی 132
- 1- صفدی 132
- 3- علائلی 133
- 5- لامنس 133
- 4- «روایت م رونلدس» 133
- اشاره 136
- اشاره 136
- 1- بی انضباطی ارتش 136
- [نمونه هائی از جریانات] 136
- اشاره 137
- الف- اخلالهای حزبی 137
- حزب اموی 137
- حزب خوارج 138
- 2- ناامیدی از غنیمت 140
- اشاره 140
- ب- خستگی از جنگ 140
- 1- جنگ های پیاپی 140
- ج- فقدان نیروهای ارزنده 143
- د- دعوت بصلح 143
- ه- خیانت فرمانده سپاه 144
- و- رشوه های معاویه 145
- ز- شایعات دروغین 147
- 2- نیروی دشمن 148
- الف- فرمانبرداری سپاه 148
- اشاره 148
- ب- سادگی و نابخردی 150
- ج- هم آهنگی 151
- د- قدرت نیروی سپاهی 152
- ه- اطرافیان فریبکار 153
- و- پولهای کلان 154
- 3- ترور امیر المؤمنین 155
- 4- جلوگیری از خونریزی 156
- 5- منت معاویه 157
- 6- حوادث مدائن 157
- 7- حدیث پیامبر 158
- 8- عصمت امام 161
- اشاره 161
- 1- شریف مرتضی 162
- 2- سید بن طاووس 162
- 9- نمایش واقعیت بنی امیه 164
- اشاره 167
- شناخت بنی امیه 167
- ابو سفیان و هند 168
- سخنان پیامبر درباره معاویه 172
- 1- دشمنی با پیامبر 175
- اشاره 175
- 2- تعطیل حدود 177
- 3- تجویز ربا 178
- 5- خطبه قبل از نماز عید 179
- 4- اذان در نماز عید 179
- 8- استعمال ظروف طلا و نقره 180
- 7- استعمال عطر در حال احرام 180
- 6- زکاه بر عطایا 180
- 9- پوشیدن لباس ابریشمی 181
- 11- خریداری دین مردم 181
- 10- تجاوز بمال مردم 181
- 12- هرزگی و بی شرمی 182
- اشاره 187
- 13- حدیث سازی 187
- 13- استلحاق زیاد 198
- نامه معاویه به زیاد 199
- خطبه زیاد 200
- نامه زیاد بمعاویه 201
- نامه معاویه به زیاد 203
- حرکت به دمشق 204
- رسوائی استلحاق 205
- اشاره 206
- ابراز تنفر همگانی 206
- 2- امام حسین (ع) 207
- 1- امام حسن (ع) 207
- 3- یونس بن عبید 208
- 4- عبد الرحمن بن حکم 208
- 5- ابو عریان 211
- 6- ابو بکره 212
- 7- یزید بن مفرغ 213
- 8- حسن بصری 215
- 9- سکتواری 216
- 15- کارگزاران و فرمانداران معاویه 218
- اشاره 218
- 1- سمره بن جندب 219
- 2- بسر بن ارطاه 225
- 3- ابو هریره 227
- اشاره 231
- 4- زیاد بن أبیه 231
- ستمی همه جائی 234
- اشاره 239
- سیاست اهل بیت 239
- سیاست مبنائی 240
- خلافت در نظر اهل بیت 241
- هدفهای برتر 243
- الف- عدالت 243
- اشاره 243
- ب- برابری 244
- ج- آزادی 246
- د- صراحت و راستی 248
- ه- فرمانداران و کارگزاران 252
- و- خدمات سپاهی 254
- ز- سیاست مالی 255
- اشاره 259
- مقررات صلح 259
- مکان صلح 267
- زمان صلح 268
- اشاره 269
- بررسی و تحقیق 269
- 1- عمل بکتاب خدا 271
- 3- امنیت همگانی 271
- 2- مسأله جانشینی 271
- 5- منع اقامه شهادت 272
- 4- نفی عنوان امیر المؤمنین 272
- 7- امنیت عمومی شیعیان 273
- 6- ترک دشنام به امیر المؤمنین (ع) 273
- 8- خراج دارابگرد 274
- 9- امان بخاندان پیامبر 275
- موقعیت امام حسین (ع) 277
- معاویه در برابر امام 290
- اشاره 290
- اشاره 293
- سخنان امام حسن (ع) 293
- متن گفتار امام 294
- موقعیت قیس فرمانده 298
- مخالفان صلح 303
- اشاره 303
- 1- حجر بن عدی 304
- 2- عدی بن حاتم 305
- 3- مسیب بن نجبه 306
- 5- سفیان بن ابی لیلی 308
- 4- مالک بن ضمره 308
- 7- سلیمان بن صرد 309
- 6- بشیر همدانی 309
- 8- عبد اللّه بن زبیر 312
- 9- ابو سعید 313
- 10- یکی از یاران 314
- اشاره 316
- بسوی مدینه 316
- مکتب امام 320
- مهربانی به مستمندان 321
- پناه دهندگی 322
- با حبیب بن مسلمه 325
- جلوگیری از پیوند با امویان 326
- معاویه در مدینه 330
- حزب سیاسی 333
- اشاره 335
- بسوی دمشق 335
- مناظرات امام 338
- پیمان شکنی معاویه 374
- اشاره 374
- اشاره 377
- 1- دشنام به امیر المؤمنین (ع) 377
- مخالفان دشنام به علی (ع) 385
- اشاره 385
- 1- سعد بن ابی وقاص 386
- 2- جناب ام السلمه 387
- 3- عبد الله بن عباس 387
- 4) احنف بن قیس 389
- 5) کثیر بن کثیر 391
- 7) زید بن ارقم 392
- 6) انیس انصاری 392
- 8) ابو بکره 393
- 2- مالیات دارابگرد 394
- 3- دشمنی با شیعیان علی (ع) 394
- اشاره 397
- شهیدان عقیده و ایمان 397
- اشاره 398
- حجر بن عدی 398
- یاران شهید حجر 406
- اشاره 406
- الف- عبد الرحمن 407
- ب- صیفی بن فسیل 408
- ج- قبیصه بن ربیعه 410
- انعکاس فاجعه 412
- اشاره 412
- الف، امام حسین (ع) 413
- ب- عایشه 413
- ج- ربیع بن زیاد 415
- د- حسن بصری 416
- و- معاویه بن خدیج «4» 416
- ه- عبد اللّه بن عمر 416
- رشید هجری 417
- عمرو بن حمق خزاعی 419
- اوفی بن حصن 425
- جویریه بن مسهر عبدی 426
- عبد اللّه بن یحیی حضرمی 427
- جنایات دیگر 428
- اشاره 428
- اشاره 429
- نپذیرفتن شهادت شیعیان 429
- ویرانی خانه شیعیان 429
- وحشت و زندان 429
- 1- محمد بن ابی حذیفه 430
- 2- عبد اللّه بن هاشم مرقال 432
- 3- عبد اللّه بن خلیفه طائی 437
- 4- صعصعه بن صوحان 440
- 5- عدی بن حاتم 446
- 6- جاربه بن قدامه 449
- 1- زرقاء دخت عدی 450
- اشاره 450
- تعقیب زنان شیعه 450
- 2- ام الخیر بارقی 453
- 3- سوده دخت عماره 457
- 4- ام البراء دخت صفوان 460
- 5- بکاره هلالی 461
- 6- اروی دخت حارث 463
- 7- عکرشه دخت اطرش 468
- 8- دارمیه حجونی 470
- کنگره حسینی 473
- اشاره 475
- بیعت یزید 475
- دعوت مغیره 479
- نمایندگان شهرستانها 482
- سفر معاویه بمدینه 493
- سفر دوم بمدینه 499
- گفتار امام حسین (ع) 500
- عایشه و بیعت یزید 503
- زنان و فرزندان امام 505
- اشاره 505
- 1- کراهت شرعی طلاق 507
- اشاره 508
- 3- بی توجهی به زن خواهی 508
- 2- منافاه با روش امام 508
- دروغ پردازی منصور 516
- نادانیهای لامنس 518
- [شرح حال و اسامی زنان آن حضرت] 519
- 1- خوله فزاری 519
- اشاره 519
- 2- جعده دخت اشعث 522
- 3- عایشه خثعمی 524
- اشاره 525
- [فرزندان پسر و دختر امام] 525
- 1- قاسم 526
- 2- ابو بکر 527
- 3- عبد اللّه 527
- 5- حسن 529
- پایان دوران 531
- اشاره 531
- 1- مرگ در اثر بیماری سل 537
- گفته های نادرست 537
- اشاره 537
- 2- مسمومیت از راه عصا 537
- 3- مسمومیت در طواف 538
- اشاره 538
- 4- مرگ عادی 538
- اندرز در بستر مرگ 540
- وصیت به حسین (ع) 543
- وصیت به محمد حنفیه 545
- بسوی رفیق اعلی 548
- تجهیز امام 549
- نماز بر جنازه امام 550
- گروه مشایعین 550
- فتنه بزرگ 551
- اجازه دفن عبد الرحمن بن عوف 554
- در کنار قبر 559
- طنین فاجعه 560
- 2- مکه 560
- اشاره 560
- 1- مدینه 560
- 4- کوفه 561
- 3- بصره 561
- نامه به امام حسین (ع) 563
- شادمانی معاویه 564
- پایان کتاب 567
- مأخذ جلد اول و دوم کتاب زندگانی امام حسن (ع) 569
- اشاره 569
- «ب» 569
- «ت» 569
- «الف» 569
- «د» 570
- «ذ» 570
- «ث» 570
- «ر» 570
- «ح» 570
- «ج» 570
- «خ» 570
- «س» 571
- «ز» 571
- «غ» 571
- «ع» 571
- «ط» 571
- «ش» 571
- «ف» 571
- «ص» 571
- «ن» 572
- «ق» 572
- فهرست مطالب جلد دوم 572
- «ک» 572
- «ل» 572
- «و» 572
- «م» 572
- «ی» 572
مدفون گردید.
-1
در کنار قبر
سید الشهداء در کنار قبر امام ایستاد و چنان چشم بر او دوخته بود که دیدگانش پلک نمیزد و سوی دیگر را نمی دید و قلبش می گداخت و بمرگ برادر میگریست و سوگمندانه می گفت:
«برحمت خدای درآی ای ابا محمد، این تو بودی که حقیقت را دیدی و شناختی و در برابر گروه باطل گرایان با روشی نیکو و مبارزه ای پنهانی راه خدا را برگزیدی، دنیا و زیبائیها و ناگواریهایش را بدیده تحقیر نگریستی و با دستی پاک و خاندانی پاکیزه در دنیا زیستی و از آن گذشتی، و فریبکاریها و خیانت دشمنانت را به آسانی رد کردی و پاسخ گفتی و این مایه شگفتی نیست، زیرا تو از دودمان رسالتی، که از پستان حکمت نوشیده ای و اکنون بسوی روح و ریحان و بهشت نعمت خیز پرواز کردی، خدای پاداش تو و ما را در این سوک و مصیبت، بزرگ دارد و بما شکیبائی عنایت فرماید».
پس در کنار قبر نشست و با سرشک دیده آن مضجع پاک را آبیاری کرد و این اشعار را خواند:
آیا بسر و محاسنم عطر و روغن بمالم و چهره تو بر خاک و پیکرت در کفن باشد
آیا آب گوارای ابر و چشمه را بیاشامم ولی درون تو از آتش زهر برافروخته باشد
آیا از دوست داشتنی های دنیا بهره گیرم چیزهائی که در برابر حب تو ناچیز است
من بر تو میگریم مادام
که کبوتران آشیانه دارندو در باغهای حجاز شاخه ها سبز میشود
غریب است و همه سوی حجاز بر گرد اویند ص:607 بلی هر کس که زیر خاک باشد غریب است بازماندگان پس از مرگ او شادمان نیستند
هر جوانمردی از مرگ بهره ای دارد
غارت زده آن نیست که سرمایه اش برودبلکه آنست که برادرش را در خاک دفن کند
گریه ام دراز و اشکم فراوانست تو از من دوری و مزارت نزدیکست
خویشان سوگوارت در اندیشه ترا میخوانندو آن کس که در زیر خاک است خویشی ندارد «1».
(1) برادر سوگوار و دردمندش محمد حنفیه هم بکنار قبر امام آمد، چنانکه گوئی در حال مرگ است و نفس سوزانش احساس میشود و در قلب شکسته اش جز برای درد و اندوه جائی نبود و از سخنانش شربت تلخ اندوه میریخت که می گفت:
«رحمت خدای ارزانیت باد ای ابا محمد، بخدا قسم اگر زندگی را بسختی گذراندی ولی به آرامی و راحتی جان سپردی، روح نیکوئی بدنت را آباد داشت و بدنی نیکو در کفنت جای گرفته و چه کفن خوبی را قبرت در برگرفته است، چرا چنین نباشد که تو از دودمان هدایت و هم پیمان پرهیزگاران و چهارمین اصحاب کسائی، نیایت محمد مصطفی و پدرت علی مرتضی و مادرت فاطمه زهرا و عمویت جعفر طیار در بهشت جاوید است، از دست حق غذا خوردی و در دامان اسلام پرورش یافتی و از پستان ایمان شیر خوردی پس در زندگی و مرگت پاک و پاکیزه ای ما بدان جهت ترا در زندگی دوست میداشتیم و در انتخاب توبه امامت تردیدی نداشتیم که تو و برادرت پیشوای جوانان بهشتید، سلام ما بتو باد ای ابا
محمد «2»».
______________________________
(1)- مقتل الحسین 1/ 142 و گفته شده که این اشعار را محمد حنفیه سروده است.
(2)- زهر الآداب 1/ 55، تاریخ یعقوبی 2/ 200