زندگانی حسن بن علی علیه السلام جلد 2 صفحه 96

دیگر آنکه او ملزم بود نهایت

کوشش خود را در جنگ با معاویه ابراز کند زیرا او در مقام انتقام و خونخواهی از معاویه بود و بسر بن ارطاه سردار معاویه دو فرزند عبید الله را در هجوم به یمن کشته بود و بالاخره فرماندهی سپاه را عبید الله مطلقا بر عهده نداشت بلکه مقام فرماندهی را مثلثی متعهد بود که قیس بن سعد و سعید بن قیس دو پهلوی دیگر آن را تشکیل میدادند و در این باره مرحوم آل یاسین حق مطلب را بدرستی ادا کرده است «1».

-1

2- تعداد سپاهیان:

سخن مورخان در مورد تعداد سپاهیانی که با امام از کوفه به مظلم ساباط حرکت کردند مختلف است، ابن ابی الحدید از سپاهی عظیم یاد می کند و عدد آنها را نمی آورد فقط تعداد مقدمه لشکر را که همراه عبید اللّه بن عباس بودند دوازده هزار نفر می نویسد و میگوید همگان از سواران ورزیده عرب و قاریان مصر بودند «2».

طبری و بعضی از مورخان تعداد سپاه را چهل هزار نفر نوشته اند «3» ولی از سخنانی که بین امام و بعضی از یاران او بمیان آمد چنین برمی آید که نفرات سپاهیان به یکصد هزار نفر می رسیده است، چنانکه سلیمان بن صرد ضمن اعتراض به قبول صلح، به امام چنین گفت: «برای ما شگفتی آور است که چگونه معاویه بیعت ترا نپذیرفت در درحالی که می دانست صد هزار نفر از جنگندگان عراق با تو هستند «4»» و نیز چنین برمی آید که سپاهیان عراق نود هزار نفر

______________________________
(1)- صلح امام حسن «ع»
(2)- شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید
(3)- تاریخ طبری
(4)- الامامه و السیاسه.