زندگانی حسن بن علی علیه السلام صفحه 117

محبوب و برگزیده او بود.

حسن (ع) تلخی این سوک بزرگ را چشید و قلب پاکش جایگاه دردها و غمهائی بزرگ و توان فرسا گشت و سنگینی حادثه در نخستین ادوار زندگی بر دوش کوچکش نهاده شد.

(1) پس از مرگ فاطمه (ع)، علی تنها ماند و یگانه یاور صریح و راستین خویش

را از دست داد و مردم دنیاپرست و زبون و گستاخ، علی (ع) را تنها گذاشتند و حق و قدر و پایگاه بلند و آسمانیش را نشناختند و علی هم برای پرهیز از هر گونه تفرقه که وحدت مسلمین را تهدید میکرد بناچار بقبول چنان حکومتی تن در داد ولی این تحمل دردناک همچنانکه خود در خطبه شقشقیه اش فرمود، چنان دردناک بود که گوئی خاری در چشم و استخوانی در گلو دارد.

او در گفتارش از غم بزرگ تنهائی خویش و تأثری که از تضییع حقش بدل داشت، سخنها رانده و تصریح کرده که پس از مرگ پیامبر تا روزی که زمام امور مردم را بدست گرفته در این بیست و پنج سال چگونه تلخی این تجاوز بزرگ را می چشیده و بخاطر مصالح مجتمع اسلامی صبر میکرده است. حسن (ع) هم با فراست خدادادیش مرارت این حق کشی را درک میکرد و این زشتکاری منحوس، همیشه در برابرش چهره مینمود و آن کس را که در جایگاه پدرش نشسته دشمن می داشت و از کردار او انتقاد میکرد.

چنانکه روزی ابو بکر بر منبر سخن میگفت و حسن که در آن وقت کودکی هشت ساله بود بمسجد آمد و بر او بانک زد و گفت: