معصوم چهارم حسن بن علی علیه السلام صفحه 39

از پیشگاه خود طرد فرمود زیرا می دید که دور از منبر خلافت هم می تواند «امامت» کند او امام بر حق است و ضرورتی نیست که حتما بر تخت حکومت بنشیند البته اگر امام حاکم امت باشد سعادت محیط حتمی است ولی وقتی حصار فساد قدرت حکومت را در میان بگیرد تکلیف امام گوشه گرفتن و عزلت جستن و در عین این عزلت و انزوا به مشکلات دینی مردم رسیدن است.

چنانچه در کتاب معصوم دوم این حقایق را به تفصیل تعریف کرده ایم امیرالمؤمنین علی مرتضی از آن روز که خلافت را مغضوب و منحرف یافت یک قلم دل از این کار برگرفت و پس از حادثه ی عثمان هنگامی که وجوه مهاجر و انصار برای انجام بیعت به حضورش شرفیاب شدند فرمود:

- ترجیح می دهم بجای امارت برای شما وزارت کنم.

یعنی بهمان مقام امامت اکتفا کنم.

و شهد الله که علی خلافت پنج ساله ی خود را هم با اکراه و تقریبا به اجبار پذیرفت و بارها در خطابه های جاویدان خود باین کراهت و اجبار تصریح کرد.

علی مرتضی در طی این پنج سال خلافت آنقدر خطابه ایراد می فرمود و آنقدر حکمت و موعظت القا کرد که کتابی مانند نهج البلاغه از سخنانش به یادگار ماند ولی در میان این یک کتاب سخن و نطق و در میان اینهمه نامه ها

و وصیت ها مطلقا نامی از خلیفه ی آینده بر زبان نیاورد.

و حتی در وصایای خصوصی خود هرگز به امام حسن سفارش نفرمود که پس از او کرسی خلافت را دریابد و بر مردم حکومت کنند. زیرا می دانست که سقیفه ی بنی ساعده این آب را از مجرای حقیقی اش به انحراف رانده و دیگر به هیچ ترتیب آب رفته به جوی باز نخواهد گشت و حق به «من له الحق» عودت نخواهد کرد.