کتابخانه بالقرآن

غدیر در سیره امام حسن مجتبی (علیه السلام) صفحه 122

صفحه 122

سخاوت و نیکی

امام حسن علیه السلام مشغول طواف کعبه بود، که مردی از آن حضرت پرسید: بخشنده و جواد چه کسی است؟ امام علیه السلام فرمود:

«إنَّ لِکَلامَکَ وَجْهَیْنِ، فَإنْ کُنْتَ تَسْأَلُ عَنِ الْمَخْلُوقِ فَإِنَّ الجَوادَ الَّذِی یُؤَدِّی مَا افْتَرَضَ عَلَیْهِ، وَالبَخِیلُ الَّذِی یَبْخَلُ بِما افْتَرَضَ عَلَیْهِ، وَإنْ کُنْتَ تَسْأَلُ عَنِ الخالِقِ فَهُوَ الجَوادُ إنْ أَعْطَی، وَهُوَ الجَوادُ وَإنْ مَنَعَ لأنَّهُ إنْ أَعطَی عَبْداً أَعْطاهُ ما لَیْسَ لَهُ وَإنْ مَنَعَ مَنَعَهُ ما لَیْسَ لَهُ.وقالَ علیه السلام : المَعْرُوفُ ما لَمْ یَتَقَدَّمهُ مَطَلٌ وَلا یَتْبَعُهُ مَنٌّ وَالإعْطاءُ قَبْلَ السُؤالِ مِنْ أَکْبَرِ السُؤْدَدِ.»

«پرسش شما شامل بخشندگی خالق و مخلوق هر دو می گردد:

1 جود و بخشندگی مخلوق در آن است که آنچه را خداوند بر او واجب شمرده انجام دهد و چنانچه انجام ندهد بخیل است.

2 خداوند چه ببخشد و چه نبخشد جواد است، زیرا بندگان حقّی بر خداوند ندارند تا مفهوم اعطاء و منع بر آن صدق کند. و سپس فرمود: نیکی آن است که قبل از انجامش مسامحه ای نباشد و بعد از انجام منّتی صورت نگیرد و بخشندگی قبل از سؤال کردن نشانه بزرگواری است.»(19)

همسایگان را بر خویش مقدم بدارید

عن الحسن بن علی علیهماالسلام قال:«رَأَیْتُ أُمِّی فاطِمَهَ علیهماالسلام قامَتْ فِی مِحْرابِها لَیْلَهَ جُمُعَتِها، فَلَمْ تَزَلْ راکِعَهً ساجِدَهً حَتّی اتَّضَحَ عَمُودُ الصُّبْحِ وَسَمِعْتُها تَدْعُو لِلْمُؤْمِنینَ وَالمُؤْمِناتِ وَتُسَمِّیهِمْ وَتَکْثُرُ الدُّعاءَ لَهُمْ، وَلا تَدْعُو لِنَفْسِها بِشَیْء، فَقُلْتُ لَها: یا أُمّاهُ لِمَ تَدْعینَ لِنَفْسِکِ کَما تَدْعینَ لِغَیْرِکِ؟ فَقالَتْ: یا بُنَیَّ: الجارُ ثُمَّ الدّارُ.»

«مادرم فاطمه علیهاالسلام را می دیدم که شبهای جمعه راست قامتانه در محراب عبادتش ایستاده، تا طلوع صبح به رکوع و سجود بسر می برد، خود می شنیدم که او برای مردان و زنان مؤمن دعا می کند و حتی آنان را نام می برد، و ]جهت برطرف شدن گرفتاریها و برآورده شدن خواسته هایشان[ بسیار دعا می کرد و لیکن برای خویش سخنی نمی گفت و دعایی نمی کرد.عرض کردم: مادرم! چرا برای خود همانند دیگران دعا نمی کنی؟!جواب داد: فرزندم! اوّل همسایه را مقدم دار و سپس خود و اهل خانه را.»(20)