سوگندهای پربار قرآن صفحه 123

شقاوت و بدبختی را توسّط آن کشف کرد و آن را بست.

امام صادق(علیه السلام) می فرماید: «اَلْفِکْرُ مِرْآهُ الْحَسَناتِ وَ کَفّارَهُ السَّیِّئاتِ; فکر آیینه رسیدن به حسنات و خوبیها، و کفّاره سیّئات است».(1)

بهر حال، اسلام شدیداً طرفدار تفکّر و اندیشه است، چرا که گاه با یک لحظه تفکّر مسیر زندگی انسان عوض می شود. همانند حرّ بن یزید ریاحی که تفکّر از او، که جهنّمی بود، یک بهشتی ساخت.

سوگندهای پنجگانه و اعمال حج

در مورد قسمهای این سوره نیز تفسیرهای مختلفی ارائه شده است. از جمله، برخی از مفسّران آن را به مراسم باشکوه زیارت خانه خدا تفسیر کرده اند.

(وَالْفَجْرِ); قسم به فجر صبحگاهان، هنگام درخشیدن اوّلین سپیدی که دل سیاهی شب را می شکافد. منظور از فجر صبحگاهان، فجر صبح روز عید قربان است، چرا که در آن هنگام غوغای عجیبی در مراسم

حج برپاست، جمعیّت حاضر در مشعرالحرام، که منتظر طلوع فجر هستند، و همه در حال راز و نیاز با خدای خویش هستند، پس از طلوع فجر اندکی در مشعر وقوف کرده، سپس گروه گروه به سمت منی حرکت می کنند; همچون سیلی خروشان و چشمه ای جوشان. می روند تا در منی رمی جمرات، و سپس قربانی، و پس از آن تقصیر کنند. آری! قسم به طلوع فجر صبح روز عید قربان که آن صحنه های پرشکوه و بیادماندنی در آن خلق می شود.

(وَلَیَال عَشْر); و سوگند به شبهای دهگانه که از اوّلین شب ذی الحجّه آغاز و به شب عید قربان ختم می شود. در این ده شب جنب و جوش عجیبی در بین حجّاج به چشم می خورد. عدّه ای که تازه به مکّه رسیده اند، مشغول اعمال عمره مفرده هستند. عدّه زیادی که فارغ از اعمال عمره شده اند، به طوافهای مستحبّی می پردازند. و عدّه ای نیز آماده رفتن به صحرای عرفات می شوند.