سوگندهای پربار قرآن صفحه 136

تفسیرهای دیگری برای فجر

در مباحث گذشته دو تفسیر برای قسم های پنجگانه سوره

فجر ارائه شد. علاوه بر این، برای خصوص «فجر» نیز تفاسیر دیگری ذکر شده، که به دو نمونه آن اشاره می شود. ولی قبل از آن، به معنای کلمه فجر در لغت توجّه کنید:

فجر به معنای شکافتن وسیع است، انفجار را هم بدان جهت انفجار می گویند که شکاف وسیعی را در مکان وقوع انفجار ایجاد می کند. به گناهان نیز از آن جهت «فجور» گفته می شود که پرده تقوا را می شکافد. و از آنجا که شب بسان پرده سیاه ظلمانی است، به طلوع سپیده که این پرده سیاه ظلمانی را شکافته، روزی روشن را نوید می دهد، فجر گفته شده است.

ضمناً صبحگاهان دو فجر در اُفق ظاهر می شود، که یکی را فجر کاذب، و دیگری را فجر صادق می نامند. فجر کاذب یا دروغین حدوداً ربع ساعت قبل از فجر صادق در افق نمایان می شود. این فجر بصورت روشنایی کمرنگی، شبیه دم روباه مشاهده می گردد، که در قسمت افق باریک و در سمت آسمان کلفت تر است، و زود برطرف شده، و جای خود را به تاریکی شب می دهد; بدین جهت آن را فجر کاذب نامیده اند. پس از زایل شدن فجر کاذب، افق دوباره شاهد فجر دیگری است، که همچون نواری گسترده و شفاف و زیبا، افق را روشن می کند و این روشنایی تدریجاً پیشروی می کند تا آنجا که تاریکی شب را کاملا از بین می برد.

این فجر، در روایات(1) به «نهر سورا»(2) تشبیه شده، که بسیار شفّاف و صاف است. ابتدای وقت امساک در هنگام روزه، و آغاز وقت نماز صبح فجر صادق است.

با

توجّه به توضیحاتی که در مورد واژه فجر بیان شد، به دو تفسیر دیگری که در مورد این کلمه گفته شده می پردازیم:

1. بعثت پیامبر اسلام(صلی الله علیه وآله)

فجر در آیه مورد بحث به معنای ظهور پیامبر اسلام(صلی الله علیه وآله)