سوگندهای پربار قرآن صفحه 137

است. زیرا دوران جاهلیّت و قبل از بعثت، همچون پرده ای ظلمانی و تاریک عالم را فرا گرفته بود، و بعثت پیامبر(صلی الله علیه وآله) همچون نوری بود که آن پرده تاریک را درید، و آفتاب عالمتاب اسلام در سراسر جهان تابیدن گرفت، و لذا خداوند به این حادثه مهم قسم یاد کرده است.

حضرت علی(علیه السلام) نیز در خطبه 89 نهج البلاغه که به توصیف اوضاع اجتماعی و فرهنگی مردم در زمان جاهلیّت پرداخته، به این مطلب اشاره می کند; توجّه کنید:

«أرْسَلَهُ عَلَی حِینِ فَتْرَه مِنَ الرُّسُلِ، وَ طُولِ هَجْعَه مِنَ الاُْمَمِ، وَ اعْتِزَام مِنَ الْفِتَنِ، وَ انْتِشَار مِنَ الاُْمُورِ، وَ تَلَظّ مِنَ الْحُرُوبِ، وَ الدُّنْیَا کَاسِفَهُ النُّور، ظَاهِرَهُ الْغُرُورِ; خداوند پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله) را هنگامی فرستاد که مدّت ها از بعثت پیامبر پیشین گذشته بود، و (لذا) امّتها در خواب عمیقی فرو رفته، وفتنه ها مردم را هدف گرفته بود; در زمانی که اعمال خلاف در میان مردم منتشر بود، و آتش جنگها زبانه می کشید; دنیایی بی نور و پر از مکر و غرور بود».

بنابراین پیامبر اسلام(صلی الله علیه وآله) با بعثت خود پرده جهالت را، که سراسر عالم را فرا گرفته بود، پاره کرد. در زیارت

وارث نیز در مورد امام حسین(علیه السلام) می خوانیم:

«اَشْهَدُ اَنَّکَ کُنْتَ نُوراً فِی الاَْصْلابِ الشّامِخَهِ، وَ الاَْرْحامِ الْمُطَهَّرَهِ، لَمْ تُنَجِّسْکَ الْجاهِلَیَّهُ بِاَنْجاسِها، وَ لَمْ تُلْبِسْکَ مِنْ مُدْلَهِمّاتِ ثِیابِها; شهادت می دهم که تو ای امام حسین در صلبهای شامخ و رحمهای پاک و پاکیزه قرار داشتی، و جاهلیّت (با تمام آلودگیهایش) تو را آلوده نساخت، و تاریکی و ظلمات جاهلیّت لباسی بر قامت تو نپوشانید».(1)

نتیجه اینکه جاهلیّت قبل از اسلام بسان پرده ای تاریک و ظلمانی سراسر عالم را فرا گرفته بود، که با فجر بعثت نبوی، دریده شد و از بین رفت.

2. ظهور حضرت مهدی(علیه السلام)

برخی از مفسّران فجر را بر ظهور حضرت مهدی(علیه السلام) تطبیق کرده اند; چون در آستانه ظهور حضرتش جاهلیّت نوین آشکار