سوگندهای پربار قرآن صفحه 156

مثال مورچه ای که هر روز می بینیم، و ممکن است در طول روز بارها تعدادی از آنها را له می کنیم، و در نظر ما موجود عادی کم اهمیّتی جلوه می کند، اگر بدست معلّم توحید و خداشناسی بیفتد، پیرامون خلقت شگفت انگیز آن غوغا می کند. حضرت علی(علیه السلام) در خطبه های متعدّدی از نهج البلاغه در مورد این مخلوق اسرارآمیز پروردگار سخن گفته است. از جمله در خطبه 185 می فرماید:

«وَ لَوْ فَکَّرْتَ فِی مَجَارِی أَکْلِهَا فِی عُلْوِهَا وَ سُفْلِهَا وَ مَا فِی الْجَوْفِ مِنَ

شَرَاسِیفِ بَطْنِهَا وَ مَا فِی الرَّأْسِ مِنْ عَیْنِهَا وَ أُذُنِهَا، لَقَضَیْتَ مِنْ خَلْقِهَا عَجَباً، وَ لَقِیتَ مِنْ وَصْفِهَا تَعَباً!; اگر در مورد دستگاههای گوارشی مورچه (از قبیل گلو، روده ها، نای، مری، معده) تفکّر و اندیشه کنی، وعضلات ریز و ظریف داخل بدن او را به مطالعه بنشینی، و اجزای مختلف گوش و چشمش را مورد تأمّل و دقّت قرار دهی، از آفرینش آن شگفت زده خواهی شد، و (البتّه) مطالعه پیرامون این موجود الهی موجب زحمت، و بس پیچیده است».

«موریس مترلینگ» دانشمند بزرگی است که بیست سال از عمر خویش را صرف مطالعه پیرامون مورچگان کرده، و در مورد فعّالیّتهای مختلف آنان، و ساختمان شگفت انگیز بدن آنها، به مطالب نو و جدیدی دست یافته است، و نتیجه این تحقیقات طولانی و پر زحمت را در کتابی بنام مورچگان منتشر کرده است.

آری! خوانندگان محترم مورچه ای که این قدر در نظر ما کم اهمیّت است، آن قدر پر رمز و راز است که یک دانشمند بیست سال روی آن مطالعه کرده است، و بدون شک باز هم جای مطالعات گسترده تر دارد. بنابراین از کنار هیچ چیز نباید ساده عبور کنیم، بلکه باید نگاههای ما به آن، نگاه عمیق و تفکّر برانگیز باشد.

نکته چهارم: نگاهی به مجموعه سوره انشقاق

این سوره که بیست و پنج آیه دارد، پیرامون هفت موضوع سخن می گوید. در ابتدا از نشانه ها و علائم قیامت شروع می کند; متلاشی شدن کرات آسمانی، و گسترده شدن زمین و آنچه در آستانه قیامت رخ می دهد. (إِذَا السَّمَاءُ انشَقَّتْ...)