سوگندهای پربار قرآن صفحه 158

انکار باز ایستند، و توبه کنند و به راه ایمان و درستی و بندگی درآیند، و به دنبال آن اعمال صالح و شایسته انجام دهند، اهل نجات خواهند بود. و خداوند به آنها پاداش خواهد داد، پاداشی قطع نشدنی. (إِلاَّ الَّذِینَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَهُمْ أَجْرٌ غَیْرُ مَمْنُون)

ایمان و عمل صالح سرمایه حیات است، هر کس داشته باشد اهل نجات خواهد بود، و هر کس نداشته باشد (هر که باشد و هر شرایطی داشته باشد) اهل نجات نخواهد بود.

با عنایت به نکات چهارگانه فوق، اینک به شرح قسمهای چهارگانه می پردازیم:

سوگندهای چهارگانه

(فَلاَ أُقْسِمُ بِالشَّفَقِ); در مورد شفق دو نظریّه وجود دارد: 1. سرخی پس از غروب، یا پیش از طلوع آفتاب است. 2. سفیدی است که پس از برطرف شدن سرخی مذکور ظاهر می شود. توضیح اینکه پس از غروب خورشید، روی افق سرخی ظاهر می شود که برخی معتقدند آن شفق است. و اینکه خون شهید را به شفق تشبیه کرده اند، بر اساس همین تفسیر است. پس از محو شدن سرخی مذکور، سفیدی شفّافی ظاهر می شود که عدّه ای

آن را شفق می دانند. شفق را به هر معنا بگیریم تفاوتی نمی کند، مهم این است که خداوند متعال به آن منظره خاصّ قبل از طلوع آفتاب یا پس از غروب آفتاب قسم خورده است.

سؤال: شفق چه نقشی در زندگی بشر دارد، که خداوند به آن سوگند یاد کرده است؟

پاسخ: اگر پس از غروب آفتاب بلافاصله ظلمت و تاریکی شب اطراف ما را می گرفت، یا پس از طلوع آفتاب بلافاصله نور و روشنایی ما را احاطه می کرد، هم چشم ما را آزار می داد، و هم بر اعصاب ما تأثیر منفی می گذاشت، امّا با توجّه به اینکه پس از غروب آفتاب شفق وجود دارد و شفق آهسته آهسته چشم را برای تاریکی و