سوگندهای پربار قرآن صفحه 162

جویده ای که به صورت استخوان درآمده است) 5. هنگامی که گوشت روی استخوانها را می گیرد (کسونا العظام لحماً) 6. «خلق آخر» که روح دمیده می شود.

7. مرحله جنین کامل که آماده تولّد می شود 8. ولید (کودک پس از تولّد) 9. رضیع (کودک شیرخوار) 10. فطیم (کودکی که از شیر گرفته شده است). سپس دوره های کودکی و نوجوانی و جوانی، کامل مردی، آغاز پیری، و پیری و ناتوانی و سرانجام مرگ و نیستی. خلاصه اینکه انسان همواره در حال تغییر و تحوّل از یک مرحله به مرحله دیگر است. علاوه بر چهل منزل اصلی، تحوّلات فرعی نیز وجود دارد; چون گاه فقیر است و گاه غنی، گاه شاد است و گاه غمگین، گاه سالم است و گاه بیمار، گاه عزیز و گاه ذلیل، گاه موفّق و گاه ناموفّق، گاه فرمانبردار و گاه فرمانده، و دیگر حالات فرعی، که از ضرب این حالات در حالات اصلی، تغییر حالات بسیار زیادی برای انسان بدست می آید. نتیجه اینکه «طبق» معانی مختلفی دارد، ولی در اینجا به معنای «حالت» است، بنابراین آیه شریفه حکایت از حالات گوناگون

انسان دارد.

و امّا «لترکبن»: با توجّه به این جمله، انسان سوار بر حالات دگرگون و تغییرپذیر خویش است. و به تعبیر دیگر، حالات مختلف انسان شبیه مرکبهای گوناگونی است که انسان سوار بر آن می شود.

توضیح اینکه: در زمانهای گذشته که وسائط نقلیّه امروزی نبود، و مهمترین وسیله سواری مردم اسب بود، حکومتها برای رساندن اخبار به شهرها و کشورهای دیگر از پیک استفاده می کردند. آنها برای اینکه به کار خویش سرعت دهند، و اخبار را در زمان کوتاهتری به مقصد برسانند، در منازل وسط راه اسبهای تازه نفسی آماده داشتند، تا پیک وقتی به آنجا می رسد اسب خود را رها کند و سوار بر اسب تازه نفس گردد، و به راه ادامه دهد و در منازل دیگر به همین شکل عمل می کرد تا به مقصد برسد.

قرآن مجید می گوید: «ای انسان تو مانند این پیک هستی که دائماً در حال تعویض مرکب خویش هستی، و در هر یک از منازل چهل گانه مرکب تازه ای در اختیار گرفته، و به سیر خود به سوی خداوند ادامه می دهی. پس اگر در وضع فعلی سالم و