سوگندهای پربار قرآن صفحه 168

طبق این آیه شریفه گواهان اعمال شاهد، و اعمال انسانها مشهود است.

ج) شاهد «پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله)» و مشهود «روز قیامت» است. پیامبر(صلی الله علیه وآله) شهادت بر تحقّق و حتمیّت روز قیامت می دهد.

شاهد و مشهود طبق هر یک از تفاسیر سه گانه فوق با اهمیّت است، بدین جهت خداوند متعال به آن سوگند یاد کرده است.

سؤال: خداوند که عالم بر همه چیز است; چرا در روز قیامت انسانها را در دادگاهی که شاهدان شهادت می دهند محاکمه می کند؟ چه نیازی به شهود است؟ چرا خداوند مطابق علمش جهنّمیان را به جهنّم و بهشتیان را به بهشت نمی برد؟

پاسخ: خداوند روی حساب و کتاب عمل می کند، تا جای هیچ شک و شبهه ای باقی نماند که او بر اساس عدالت بین تمام بندگانش رفتار می کند.

نتیجه اینکه خداوند متعال در سوره بروج به آسمان و روز قیامت و شاهد و مشهود قسم یاد کرده است.

شرح و تفسیر مقسم له

سوگندهای چهارگانه برای بیان این حقیقت است که شکنجه گران به سزای اعمالشان رسیدند. (قُتِلَ أَصْحَابُ الاُْخْدُودِ)

در مورد اینکه اصحاب الاخدود چه کسانی هستند؟ مفسّران بالاتّفاق داستان زیر را نقل کرده اند: «در جنوب شبه جزیره عربستان، در کشور یمن، پادشاهی یهودی بنام ذونواس زندگی می کرد که خوی صهیونیستی داشته، و انسان بسیار ظالم و ستمکاری بود. وی دستور داد که تمام مسیحیان باید یهودی شوند و گرنه محکوم به مرگ خواهند شد. سپس گودالهایی به طول و عمق هفت متر حفر کرد، و درون آن را پر از آتش نمود. سپس مسیحیان را یک به یک نزدیک آن گودالها می برد. آنها

که به دین یهود می گرویدند آزاد می شدند، و آنها که امتناع می کردند، به درون گودال آتش افکنده می شدند. شخصی از مسیحیان یمن نزد پادشاه روم رفت و سرگذشت اسفناک