سوگندهای پربار قرآن صفحه 17

امام در پاسخ فرمودند: اِنَّ اللهَ عَزَّ وَ جَلَّ یُقْسِمُ مِنْ خَلْقِهِ بِما شاءَ، وَ لَیْسَ لِخَلْقِهِ اَنْ یُقْسِمُوا اِلاّ بِهِ عَزَّ وَ جَلَّ; خداوند به هر یک از مخلوقاتش که مایل باشد قسم یاد می کند، امّا برای مخلوقات پروردگار جز سوگند به ذات پاک خداوند جایز نیست».(1)

2. محمّد بن مسلم نیز چنین روایت می کند:

«از امام باقر(علیه السلام) شنیدم که فرمود: گام در جای قدمهای شیطان ننهید. سپس فرمود: کُلُّ یَمین بِغَیْرِاللهِ فَهِیَ مِنْ خُطُواتِ الشَّیْطانِ; هر قسمی به غیر ذات خداوند، از گامهای شیطان است».(2)

3. عبدالرحمن بن ابی عبدالله می گوید:

«سَأَلْتَ اَباعَبْدِاللهِ(علیه السلام) عَنْ رَجُلِ حَلَفَ اَنْ یَنْحَرَ وَلَدَهُ؟ قالَ: ذلِکَ مِنْ خُطُواتِ الشَّیْطانِ; از امام صادق(علیه السلام) در مورد

مردی که قسم خورد فرزندش را بکشد پرسیدم؟ امام فرمود: این نوع قسم از گامهای شیطان است».(3)

در تفسیر جمله «حلف أن ینحر ولده» دو احتمال وجود دارد:

الف) آن شخص قسم یاد کرد که بچّه اش را سر ببرد. این قسم چه حکمی دارد؟ آیا لازم است مطابق آن عمل کند؟ طبق این تفسیر، روایت ربطی به بحث ما ندارد.

ب) اینکه آن شخص می گوید من بچّه ام را به دست خود کشته باشم اگر فلان کار را کرده باشم! یعنی برای اهمیّت قسم، و تأکید بر عدم انجام کار مورد نظر، بدین شکل در مورد فرزندش سوگند یاد کرده است. و ظاهراً احتمال دوم صحیح باشد، در این صورت روایت مرتبط با بحث ما می شود، و طبق این روایت امام صادق(علیه السلام) قسم یاد کردن به غیر خدا را جایز نمی شمارد.

عدم جواز قسم به غیر خدا در منابع حدیثی اهل سنّت نیز آمده است. از جمله در حدیثی از پیامبر(صلی الله علیه وآله) که بیهقی در کتابش نقل کرده، می خوانیم:

1 . وسائل الشیعه، ج 16، ابواب الایمان، باب 30، ح 1 .
2 . همان مدرک، باب 15، ح 4 .
3 . همان مدرک، ح 5 .