سوگندهای پربار قرآن صفحه 193

گستره عمل صالح

همان گونه که گذشت عمل صالح بسیار گسترده است، و اختصاص به نماز و روزه و زیارت و مانند آن ندارد. راه سازی، تعلیم و تربیت، فراهم کردن وسائل ازدواج جوانان، اصلاح ذات البین، تلاش برای آزادی زندانیان، کمک به بیماران صعب العلاج، ساخت مساجد و مدارس و حسینیّه ها، فراهم کردن کار برای بیکاران، کمک به

قطع وابستگی کشورهای اسلامی و مانند آن، که همراه با نیّت پاک انجام پذیرد، همه جزء اعمال صالح شمرده می شود.

پیامبر اسلام(صلی الله علیه وآله) دایره عمل صالح را گسترده تر از آنچه ذکر شد بیان کرده است، فرمود:

«اَلاِْیمانُ بِضْعَهٌ وَ سَبْعُونَ شُعْبَهً، اَعْلاها شَهادَهُ اَنْ لا اِلهَ اِلاَّ اللهُ، وَ اَدْناها اِماطَهُ الاَْذی عَنِ الطَّریقِ; ایمان هفتاد و چند شعبه دارد، مهمترین آن شهادت بر یگانگی پروردگار عالم، و کمترین آن برطرف کردن موانع از سر راه مسلمانان است».(1)

یعنی اگر هنگام عبور از کوچه، پوست میوه ای را مشاهده کردید که اگر پای کسی روی آن قرار گیرد، ممکن است به زمین بخورد و صدماتی بر وی وارد گردد، و یا حتّی ضربه مغزی شود، و شما این مانعِ را از وسط کوچه برداشتید، عمل صالحی انجام داده ای که خداوند ثواب آن را در پرونده اعمال شما ثبت و ضبط می کند. بنابراین زمینه انجام اعمال صالح برای همه وجود دارد، و این کار نیاز به ابزار و امکانات خاصّی ندارد تا در انحصار گروه خاصّی در آید.

نتیجه اینکه تمام انسانها در معرض سقوط به اسفل سافلین هستند، مگر کسانی که بذر ایمان را در نهال خانه دل کاشته، و با اعمال صالح آن را رشد داده، و از میوه های آن خود و دیگران بهره مند می شوند.

و ادناها اماطه الاذی عن الطریق و الحیاء شعبه من الایمان». روایت فوق با اندکی تفاوت در مسند احمد، ج 2، ص 379 نیز آمده است.