سوگندهای پربار قرآن صفحه 198

شهر قسم یاد کرده است.

4. علاوه بر نکات سه گانه فوق، می توان به نکته چهارمی که از خود آیات سوره بلد استفاده می شود اشاره کرد، و آن اینکه خداوند بخاطر سکونت پیامبر اسلام(صلی الله علیه وآله)در مکّه معظّمه به این شهر قسم یاد کرده است. زیرا عرب می گوید:

«شرف المکان بالمکین; شرافت مکان به کسی است که در آن سکونت دارد».

سرزمین مکّه و حتّی خانه کعبه در عصر جاهلیّت مملوّ از بت و بت پرستان بود، و سراسر این باغ را علفهای هرزه فرا گرفته بود، امّا باغبان توانا اراده کرده بود در میان این باغ مملوّ از علفهای هرز درختی تنومند و برومند پرورش دهد، تا میوه های آن در سراسر جهان و تا ابدیّت برای تمام انسانها قابل استفاده باشد. او محمّد را در میان همین مردم آفرید، و پرورش داد و سپس به پیامبری برگزید، و بخاطر وجود مبارکش به شهر مقدّس مکّه قسم یاد کرد.

کدام پدر و فرزند؟

دومین و سومین قسم در این سوره شریفه، سوگند به پدر و فرزند است. امّا منظور کدام پدر و کدام فرزند است؟

مفسّران عالیقدر قرآن، دراینجا نیز احتمالات متعدّدی مطرح کرده اند، که به دو نمونه قابل قبول تر آن اشاره می کنیم:

الف) منظور از والد حضرت ابراهیم(علیه السلام)، و منظور از ولد حضرت اسماعیل(علیه السلام)است. یعنی قسم به سرزمین مقدّس مکّه که محلّ سکونت پیامبر خاتم است، و سوگند به ابراهیم و اسماعیل(علیهما السلام) که آن خانه را ساخته اند.

ب) منظور از والد و ولد، تمام پدران و فرزندان است. قسم به حضرت آدم و فرزندان او در

طول تاریخ.