- سوگندهای پرمعنای قرآن 1
- تفاوت تفسیر موضوعی و ترتیبی 1
- مقدّمه 1
- عظمت قرآن مجید 2
- توضیح 6
- تفکّر و تأمّل در مضامین آیات قرآن 6
- 1. حکم شرعی سوگند یاد کردن 8
- 2. سوگند به غیر خدا 16
- 3. ماهیّت و محتوای سوگند 22
- 4. فلسفه سوگندهای خداوند 23
- 5. شیوه های بحث از قسم های قرآن 30
- مقدمه 32
- فصل اول: قسمهای یازده گانه و تهذیب نفس 32
- نکته اوّل:آنچه خداوند بدان سوگند خورده است 33
- اشاره 33
- خورشید عالمتاب 34
- آثار و اسرار نور خورشید 36
- سوگند به ماه 40
- گوشه ای از برکات کره ماه 42
- سوگند به روح انسان 45
- روح در قرآن 48
- نکته دوم: آنچه خداوند برای آن سوگند خورده است 55
- توضیح 55
- اهمیّت تزکیه نفس 56
- تزکیه در کلام پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله) 59
- راه پاک ماندن 60
- پاکسازی نفس 60
- راه تهذیب نفس 61
- سیر و سلوک 62
- برنامه چهارمادّه ای! 66
- آثار تهذیب نفس در دنیا 70
- میوه های معنوی تهذیب نفس 72
- نکته سوم: رابطه «مُقْسَمٌ بِه» و «مُقْسَمٌ لَهُ» 76
- اشاره 78
- 1. سوگندهای سوره طور 78
- فصل دوم: سوگندهای پنجگانه 78
- شرح و تفسیر 79
- تفسیر اوّل: زندگی بنی اسرائیل 79
- تفسیر دوم: مقدّسات تشریعی و تکوینی 81
- تفسیر سوم: تفسیری متفاوت 83
- تفسیر مقسم له 87
- رابطه قسم ها با مقسم له 90
- 2. سوگندهای سوره مرسلات 91
- نکته اوّل: شرح و تفسیر سوگندها 91
- توضیح 91
- نکته دوم: تفسیر مقسم به 96
- اشاره 97
- نکته سوم: پیوند قسم ها با مقسم به 97
- تفسیر دوم: فرشتگان فرمانبردار 98
- 3. سوگندهای سوره نازعات 107
- توضیح 107
- تفسیر اوّل: گروههای از فرشتگان 107
- تفسیر دوم: مجاهدان راه خدا 114
- اشاره 122
- توضیح 122
- شرح و تفسیر: تفکّر و اندیشه 122
- 4. سوگندهای سوره فجر 122
- سوگندهای پنجگانه و اعمال حج 123
- اسرار مراسم حج 125
- فلسفه اعمال حج 127
- تفسیرهای مختلف، برای آیه واحد! 130
- توضیح 132
- تفسیر دوم: تفسیری وسیع تر 132
- تفسیرهای دیگری برای فجر 136
- مقسم له 138
- پیام سوگندهای پنجگانه و مقسم له 140
- 1. سوگندهای سوره ذاریات 146
- اشاره 146
- فصل سوم: سوگندهای چهارگانه 146
- سوگندهای مبهم 147
- مقسم له: اهمیّت معاد 149
- 2. سوگندهای سوره انشقاق 154
- توضیح 154
- نکات چهارگانه 154
- سوگندهای چهارگانه 158
- شرح و تفسیر مقسم له 161
- آینه عبرت! 163
- 3. سوگندهای سوره بروج 165
- توضیح 165
- شرح و تفسیر سوگندهای چهارگانه 165
- شرح و تفسیر مقسم له 168
- رابطه قسم ها و مقسم له 169
- توضیح 171
- 4. سوگندهای سوره تین 171
- نظریّات سه گانه در تفسیر قسم های چهارگانه 171
- مقسم له 176
- نقش مهمّ دوست 183
- ایمان و عمل صالح، ارکان اساسی احسن تقویم 186
- تعریف ایمان 188
- عمل صالح چیست؟ 189
- گستره عمل صالح 193
- توضیح 196
- فصل چهارم: سوگندهای سه گانه 196
- 1. سوگندهای سوره بلد 196
- چرا سوگند به مکّه؟ 196
- کدام پدر و فرزند؟ 198
- فلسفه سوگندهای سه گانه 199
- دنیای عجیب جنین 200
- این همه سوگند برای چه؟ 201
- رنجها و بلاها و مشکلات 202
- توضیح 202
- 1. بیدار کردن انسان از خواب غفلت 203
- 2. تقویت روح و جسم انسان 205
- 3. مشکلات خود ساخته 206
- 4. نتیجه گناهان 207
- 5. بازگشت بسوی خدا 208
- 7. مشکل ظاهری و نعمت واقعی 209
- 6. بلایا برای آزمایش 209
- اشاره 210
- تفاوت سوره های مکّی و مدنی 210
- 2. سوگندهای سوره صافّات 210
- تفاسیر سه گانه، برای سوگندهای سه گانه 212
- مقسم له، یا چیزی که برای آن سوگند یاد شده 217
- حدیث طلا و نقره! 224
- 3. سوگندهای سوره مدّثر 226
- توضیح 226
- اوّلین سوره ای که بر پیامبر نازل شد! 227
- سوگند اوّل: قسم به ماه 228
- سوگندهای سه گانه 228
- سوگند دوم: قسم به شب 231
- ارتباط سوگندهای سه گانه 236
- سوگند سوم: قسم به روشنایی صبح 236
- مقسم له (آنچه برای آن سوگند خورده شده): 238
- توضیح 241
- 4. سوگندهای سوره تکویر 241
- نشانه های دوازده گانه آغاز قیامت 241
- سوگندهای سه گانه 242
- این همه قسم برای چه؟ 246
- هدایتهای قرآن 248
- آسمان در قرآن 252
- 5. سوگندهای سوره لیل 255
- توضیح 255
- سوگند اوّل و دوم: قسم به شب و روز 256
- سوگند سوم: قسم به جنس نر و ماده 258
- توضیح 258
- دو جنسی ها و تغییر جنسیّت 259
- زمامدار مسلمین 261
- شأن نزول 263
- مقسم له 265
- اشاره 265
- توصیف سخاوت از زبان معصومین(علیهم السلام) 266
- سخاوتمند حقیقی 268
- توضیح 271
- 6. سوگندهای سوره والعادیات 271
- شأن نزول: غزوه ذات السلاسل، یا مراسم حج؟ 271
- ادلّه طرفداران مکّی بودن سوره عادیات 273
- شرح و تفسیر قسمهای سه گانه 274
- دلیل طرفداران مدنی بودن این سوره 274
- جهاد در قرآن مجید 276
- این سوگندها برای چیست؟ 279
- سوگند اوّل: قسم به قلم 284
- توضیح 284
- 1. سوگندهای سوره قلم 284
- فصل پنجم: سوگندهای دوگانه 284
- سوگند دوم: قسم به «ما یسطرون» 286
- اشاره 292
- این سوگندها برای چه؟ 292
- اشاره 293
- مقسم له اوّل: برچسبهای ناروا 293
- فلسفه برچسب ها 296
- فلسفه برچسب جادوگری 297
- فلسفه برچسب کهانت 300
- فلسفه برچسب شاعر 303
- مقسم له دوم: پاداش پیامبر(صلی الله علیه وآله) 304
- اشاره 305
- مقسم له سوم: اخلاق پیامبر(صلی الله علیه وآله) 305
- عفو و بخشش پیامبر(صلی الله علیه وآله) 306
- تفسیر اخلاق عظیم 309
- اخلاق اسلامی 310
- اخلاق اسلامی در جامعه اسلامی 312
- 2. سوگندهای سوره حاقّه 314
- توضیح 314
- چشم، یکی از مهمترین ابزارهای شناخت 315
- سعادت و ابزار آن 315
- سوگندهای دوگانه:دیدنیها و نادیدنیها 317
- شکر نعمت ولایت 318
- این سوگندهای مهم برای چه؟ 320
- توضیح 323
- سوگند اوّل: قسم به روز قیامت 323
- 3. سوگندهای سوره قیامت 323
- سوگند دوم: قسم به وجدان بیدار 325
- مقسم له: معاد 330
- 4. سوگندهای سوره طارق 335
- توضیح 335
- فلسفه سوگند به آسمان و ستارگان درخشان 338
- هدف از سوگندها : توجه به معاد وقیامت 341
- چگونگی معاد و بازگشت انسانها 344
- توضیح 346
- تفاوت های سوره های مکّی و مدنی 346
- 5. سوگندهای سوره ضحی 346
- شأن نزول: قطع موقّت وحی 347
- سوگند به روز و شب برای چه؟ 349
- شرح و تفسیر سوگندها 349
- اشاره 349
- آزار و اذیّتهای مشرکان 351
- عاقبت به خیری 351
- محبّتهای خداوند 351
- سه نعمت بزرگ و سه وظیفه حسّاس 355
- توضیح 355
- نعمت اوّل: پناه دادن به هنگام یتیمی! 355
- نعمت دوم: یافتن به هنگام گم شدن! 356
- نعمت سوم: کمک های مالی 357
- وظیفه اوّل: اکرام یتیمان 359
- وظیفه دوم: رسیدگی به نیازمندان 361
- وظیفه سوم: بیان نعمتهای الهی و شکر آن 363
- شکر نعمت در روایات معصومین(علیهم السلام): 365
- اسلام آیین خشونت یا رحمت؟ 366
- اشاره 367
- 1. سوگند سوره نحل 367
- فصل ششم: سوگندهای یگانه 367
- شرح و تفسیر آیه 368
- سخنی پیرامون واژه «الله» 368
- بدعت مشروع و نامشروع! 370
- بدعت در آیات قرآن 373
- وظیفه دانشمندان در مقابل بدعتها 375
- منشأ مشکلات عصر جاهلیّت 376
- بدعت خاص و عام 377
- آثار و عواقب بدعت! 379
- سرچشمه بدعت 382
- 2. سوگند دوم سوره نحل 383
- توضیح 383
- اتمام حجّت با آمدن پیامبران 384
- تسویلات شیطانی 386
- تسویلات شیاطین عصر ما 387
- گناه در لباس عبادت! 388
- مبادی تزیین اعمال 390
- اشاره 395
- شأن نزول: اختلاف زبیر و حاطب 395
- 3. سوگند سوره نساء 395
- سوگند به ربّ 396
- مقام تسلیم 397
- 4. سوگند سوره حجر 400
- شرح و تفسیر آیه سوگند: معاد جسمانی 406
- 5. سوگند سوره مریم 406
- توضیح 406
- نکات قابل ملاحظه 409
- حقیقت تقوا 411
- تقوا از دیدگاه امام صادق(علیه السلام) 413
- تقوا در نظر امام المتّقین 414
- 6. سوگند سوره ذاریات 415
- شرح و تفسیر: نشانه های سه گانه توحید 415
- توضیح 415
- تقدیر روزی یا تلاش برای روزی؟ 419
- معضل بیکاری و وظیفه مسئولین 421
- مباحث تکمیلی 422
- شرح و تفسیر 429
- توضیح 429
- 7. سوگند سوره معارج 429
- تأثیر ایمان به معاد در زندگی حضرت علی(علیه السلام) 433
- آثار ایمان به معاد 433
- توضیح 438
- قصه عذاب قوم لوط 438
- 8. سوگند سوره حجر 438
- درس های عبرت داستان قوم لوط 440
- مستی دنیای امروز 444
- 9 تا 12. سوگند سوره های یس، صاد، ق و دخان 446
- اشاره 454
- عصر در لغت 454
- 13. سوگند سوره عصر 454
- اشاره 455
- 1. غروب آفتاب 455
- عصر در کلمات مفسّران 455
- 2. مجموعه تاریخ بشر 456
- 3. عصر قیام پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله) 463
- 4. عصر قیام حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) 465
- 5. وجود انسان 466
- 6. فشارها و حوادث 468
- 7. نماز عصر 469
- کدام تفسیر صحیح است؟ 471
- اشاره 474
- دستور العمل های چهار مادّه ای 474
- 1. ایمان 474
- 2. عمل صالح 477
- 3. تواصی به حقّ 479
- 4. تواصی به صبر 483
- 14 و 15. سوگند سوره نجم و واقعه 487
- توضیح 487
- اهمیّت کارهای زیربنایی 488
- کدام ستاره؟ 489
- لحظه غروب ستارگان 489
- سوگند به مدار ستارگان 490
- آنچه برای آن قسم یاد شده است 491
- قرآن کریم 492
- 16. سوگند سوره ذاریات 495
- حُبُک، معجزه علمی قرآن! 495
- اشاره 495
- لجاجت و تعصّب 499
فلسفه سوگندهای سه گانه
همان گونه که قبلا نیز بیان شد، انتخاب موضوعات خاص برای قسم، و آنچه بدان قسم خورده می شود، برای تحریک حسّ کنجکاوی بشر است، تا پیرامون آن اندیشه و تفکّر و مطالعه بیشتری کند. بنابراین باید هم پیرامون شهر مقدّس مکّه، بویژه خانه کعبه،اندیشهوتفکّرنماییم،وهم به خلقت نوع بشرکه گل سر سبد هستی است،بیندیشیم.
سؤال: راستی چرا خداوند به نوع انسان قسم یاد کرده است؟
پاسخ: چون عجیب ترین مخلوق عالم هستی است، و لذا خداوند تنها پس از آفرینش انسان به خود آفرین گفت. دانشمندان درباره روح و جسم انسان و تک تک اعضای او کتابهای فراوانی نوشته اند. حتّی یکی از دانشمندان پیرامون کوچکترین جزء زنده بدن انسان، یعنی سلول، چندین جلد کتاب که حدود پنج هزار صفحه دارد نوشته است. امّا علیرغم تمام تلاشهایی که برای شناخت روح و جان انسان شده، یکی از دانشمندان کتابی به نام «انسان موجودی ناشناخته» به رشته تحریر درآورده، که نشان از پیچیدگی عجیب ساختمان جسم و روح بشر می دهد.
نزدیکترین موجود به انسان خود اوست; چرا انسان در اسرار وجودی خویش فکر نمی کند؟ از هنگامی که نطفه در رحم قرار می گیرد تا هنگام تولّد را مطالعه کن، ببین چه غوغایی است. پس از آن دوران طفولیّت، سپس دوران نوجوانی، و در پی آن دوران جوانی، سپس دوران بزرگسالی و کهنسالی و بازگشت به ضعف و سستی. در هر مرحله ای از این مراحل درسهای مهمّی نهفته، که با تفکّر و اندیشه قابل فراگیری است.
اینکه خداوند برای سوگند به پدر و فرزند از واژه «والد و ولد» استفاده کرده، در حالی که می
توانست از واژه های معادل و هم مضمون بهره بگیرد، نشان می دهد که عنایتی روی مسأله ولادت و تولّد داشته است. لهذا شایسته است در این مبحث سیری کوتاه در عالم جنین کنیم، چرا که مطالعه دوران جنینی و جنین شناسی یک دوره درس خداشناسی است.