سوگندهای پربار قرآن صفحه 212

صافّات هم نیست، امّا تعداد صفحات این سوره مدنی تقریباً هفت برابر سوره صافّات است. و این نشان می دهد که آیات سوره بقره نسبت به سوره صافّات طولانی تر است. سایر سوره های مدنی نیز چنین هستند.

نتیجه اینکه سوره های مکّی پیرامون مبدأ و معاد سخن می گوید، امّا سوره های مدنی به مسائل دیگری می پردازد. علاوه بر این، آیات سوره های مکّی کوتاه و کوبنده، امّا آیات سوره های مدنی بلند و ملایم تر است.

تفاسیر سه گانه، برای سوگندهای سه گانه

قبل از بیان تفاسیر سه گانه،

لازم است معنای سه واژه ای که به آن سوگند یاد شده، بیان شود.

1. «صافّات» این کلمه به معنای صف کشیدگان است، و «صفاً» به معنای صفوف منظّم.

2. «زاجرات» به کسانی گفته می شود که جلوی مشکلات و مفاسد را می گیرند.

3. «تالیات» کسانی هستند که پیوسته ذکر خدا را بر لب جاری می سازند.

تفسیر اوّل: فرشتگان

طبق این تفسیر، که غالب مفسّران آن را انتخاب کرده اند، خداوند متعال به سه گروه مختلف از فرشتگان سوگند خورده است:

1. فرشتگانی که صف کشیده اند

فرشتگانی که صف کشیده اند، و در صفوفی منظّم آماده انجام مأموریّتهای الهی هستند، چرا که خداوند فرشتگان فراوانی دارد که در گروه های متعدّدی آماده انجام وظایف خویشند.

سؤال: مگر نه اینکه خداوند هر کاری را اراده کند، آن کار بوقوع می پیوندد (إِذَا أَرَادَ شَیْئاً أَنْ یَقُولَ لَهُ کُنْ فَیَکُونُ)(1) پس چه نیازی به فرشتگان مختلف، که مأموریّتهای