سوگندهای پربار قرآن صفحه 217

را بر لب دارند.

پیام آیات سه گانه طبق تفسیر سوم این است که عالِم و دانشمند نباید خاموش و ساکت باشد، بلکه باید سخنور و گویا باشد، و آنچه را می داند در اختیار مردم نهاده و به هدایت خلق الله بپردازد. باید از سلاح قلم استفاده کند و پاسخ شبهات شبهه افکنان را داده، و جوانان مسلمان را از گمراهی نجات دهد. به تدریس بپردازد و علومی را که از گذشتگان فرا گرفته به آیندگان منتقل نماید. عالم باید در مقابل کژی ها و شرور و آفات معنوی و دینی سکوت اختیار نکند، بلکه با تمام توانش با آن بجنگد و علم و آگاهی خویش را ابراز نماید.

مقسم له، یا چیزی که برای آن سوگند یاد شده

پس از روشن شدن معانی قسم های سه گانه و بیان تفسیرهای متفاوت آن، اکنون باید مقسم له را مورد بررسی قرار دهیم تا روشن شود که خداوند متعال برای

بیان چه مطلب مهمّی به صفوف مختلف فرشتگان و رزمندان و دانشمندان قسم خورده است؟ آیه زیر پاسخ این سؤال را می دهد. توجّه کنید:

«(إِنَّ إِلَهَکُمْ لَوَاحِدٌ); معبود شما یگانه است».(1) آری! تمام این سوگندها و قسم ها برای بیان این حقیقت مهم است که معبود همه انسانها واحد و یگانه است.

توجّه به نکاتی در شرح و تفسیر آیه مذکور لازم است.

الف) تفاوت «اله» و «الله»

«اله» با «الله» تفاوت دارد. الله ذات مقدّسی است که جامع تمام صفات جمال و جلال است; امّا «اله» فقط به معنای معبود است. توضیح اینکه وقتی از زاویه قدرت به خدا می نگریم او را قادر می خوانیم. و هنگامی که از زاویه علم و آگاهی به حضرتش نظاره می کنیم او را عالم می نامیم. و زمانی که سخن از رزق و روزی اش به میان می آید