سوگندهای پربار قرآن صفحه 22

کنند، چرا که اشاعه شایعات دروغ و حتّی مشکوک حرام است، و مجازاتی برابر با مجازات مفسدان فی الارض دارد. خداوند متعال در این باره می فرماید:

«(لَّئِنْ لَّمْ یَنْتَهِ الْمُنَافِقُونَ وَالَّذِینَ فِی قُلُوبِهِمْ مَّرَضٌ وَالْمُرْجِفُونَ فِی الْمَدِینَهِ لَنُغْرِیَنَّکَ بِهِمْ ثُمَّ لاَ یُجَاوِرُونَکَ فِیهَا إِلاَّ قَلِیلاً * مَّلْعُونِینَ أَیْنَمَا ثُقِفُوا أُخِذُوا وَقُتِّلُوا تَقْتِیلاً); اگر منافقان و بیمار دلان و آنها که اخبار

دروغ و شایعات بی اساس در مدینه پخش می کنند دست از کار خود برندارند، تو را بر ضدّ آنان می شورانیم، سپس جز مدّت کوتاهی نمی توانند درکنار تو در این شهر بمانند. و از همه جا طرد می شوند، و هر جا یافت شوند گرفته خواهند شد، وبه سختی به قتل خواهند رسید».(1)

بنابراین باید مواظب و مراقب این گناه بزرگ و خطرناک بود، تا به کمک خداوند آلوده آن نشویم.

3. ماهیّت و محتوای سوگند

سؤال: همه سوگند یاد می کنیم، امّا آیا پیرامون ماهیّت و محتوای قسم فکر کرده ایم؟ جالب اینکه در کتابهایی که در این موضوع نوشته شده نیز چیزی در این مورد یافت نشد. راستی هنگامی که می گوییم: «به خدا سوگند که فلان کار را انجام خواهم داد». این قسم به چه معناست؟ چه رابطه ای بین نام خدا و آن کار وجود دارد؟ یا زمانی که به غیر خدا قسم یاد می کنیم، و مثلا می گوییم: «به جان فرزندم قسم که فلان کار را ترک خواهم کرد» چه ارتباطی بین آن کار و جان فرزندمان ایجاد می کنیم؟

پاسخ: بسیاری از مسائل روزانه زندگی انسان بسیار واضح و آشکار به نظر می رسد، امّا هنگامی که به عمق آن می اندیشیم و در محتوای آن تفکّر می کنیم، با پیچیدگی های خاصّی مواجه می شویم، که قسم نیز از جمله این امور است. امّا بعد از دقّت و مطالعه پیرامون قسم شاید بتوان گفت که سوگند یاد کننده در حقیقت می خواهد بین آن دو چیز (مقسم له و مقسم به) هماهنگی و نزدیکی ایجاد کند، و