- سوگندهای پرمعنای قرآن 1
- تفاوت تفسیر موضوعی و ترتیبی 1
- مقدّمه 1
- عظمت قرآن مجید 2
- تفکّر و تأمّل در مضامین آیات قرآن 6
- توضیح 6
- 1. حکم شرعی سوگند یاد کردن 8
- 2. سوگند به غیر خدا 16
- 3. ماهیّت و محتوای سوگند 22
- 4. فلسفه سوگندهای خداوند 23
- 5. شیوه های بحث از قسم های قرآن 30
- مقدمه 32
- فصل اول: قسمهای یازده گانه و تهذیب نفس 32
- اشاره 33
- نکته اوّل:آنچه خداوند بدان سوگند خورده است 33
- خورشید عالمتاب 34
- آثار و اسرار نور خورشید 36
- سوگند به ماه 40
- گوشه ای از برکات کره ماه 42
- سوگند به روح انسان 45
- روح در قرآن 48
- توضیح 55
- نکته دوم: آنچه خداوند برای آن سوگند خورده است 55
- اهمیّت تزکیه نفس 56
- تزکیه در کلام پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله) 59
- راه پاک ماندن 60
- پاکسازی نفس 60
- راه تهذیب نفس 61
- سیر و سلوک 62
- برنامه چهارمادّه ای! 66
- آثار تهذیب نفس در دنیا 70
- میوه های معنوی تهذیب نفس 72
- نکته سوم: رابطه «مُقْسَمٌ بِه» و «مُقْسَمٌ لَهُ» 76
- اشاره 78
- فصل دوم: سوگندهای پنجگانه 78
- 1. سوگندهای سوره طور 78
- شرح و تفسیر 79
- تفسیر اوّل: زندگی بنی اسرائیل 79
- تفسیر دوم: مقدّسات تشریعی و تکوینی 81
- تفسیر سوم: تفسیری متفاوت 83
- تفسیر مقسم له 87
- رابطه قسم ها با مقسم له 90
- 2. سوگندهای سوره مرسلات 91
- نکته اوّل: شرح و تفسیر سوگندها 91
- توضیح 91
- نکته دوم: تفسیر مقسم به 96
- نکته سوم: پیوند قسم ها با مقسم به 97
- اشاره 97
- تفسیر دوم: فرشتگان فرمانبردار 98
- توضیح 107
- 3. سوگندهای سوره نازعات 107
- تفسیر اوّل: گروههای از فرشتگان 107
- تفسیر دوم: مجاهدان راه خدا 114
- توضیح 122
- شرح و تفسیر: تفکّر و اندیشه 122
- 4. سوگندهای سوره فجر 122
- اشاره 122
- سوگندهای پنجگانه و اعمال حج 123
- اسرار مراسم حج 125
- فلسفه اعمال حج 127
- تفسیرهای مختلف، برای آیه واحد! 130
- توضیح 132
- تفسیر دوم: تفسیری وسیع تر 132
- تفسیرهای دیگری برای فجر 136
- مقسم له 138
- پیام سوگندهای پنجگانه و مقسم له 140
- اشاره 146
- فصل سوم: سوگندهای چهارگانه 146
- 1. سوگندهای سوره ذاریات 146
- سوگندهای مبهم 147
- مقسم له: اهمیّت معاد 149
- 2. سوگندهای سوره انشقاق 154
- توضیح 154
- نکات چهارگانه 154
- سوگندهای چهارگانه 158
- شرح و تفسیر مقسم له 161
- آینه عبرت! 163
- 3. سوگندهای سوره بروج 165
- توضیح 165
- شرح و تفسیر سوگندهای چهارگانه 165
- شرح و تفسیر مقسم له 168
- رابطه قسم ها و مقسم له 169
- توضیح 171
- 4. سوگندهای سوره تین 171
- نظریّات سه گانه در تفسیر قسم های چهارگانه 171
- مقسم له 176
- نقش مهمّ دوست 183
- ایمان و عمل صالح، ارکان اساسی احسن تقویم 186
- تعریف ایمان 188
- عمل صالح چیست؟ 189
- گستره عمل صالح 193
- توضیح 196
- فصل چهارم: سوگندهای سه گانه 196
- 1. سوگندهای سوره بلد 196
- چرا سوگند به مکّه؟ 196
- کدام پدر و فرزند؟ 198
- فلسفه سوگندهای سه گانه 199
- دنیای عجیب جنین 200
- این همه سوگند برای چه؟ 201
- رنجها و بلاها و مشکلات 202
- توضیح 202
- 1. بیدار کردن انسان از خواب غفلت 203
- 2. تقویت روح و جسم انسان 205
- 3. مشکلات خود ساخته 206
- 4. نتیجه گناهان 207
- 5. بازگشت بسوی خدا 208
- 6. بلایا برای آزمایش 209
- 7. مشکل ظاهری و نعمت واقعی 209
- تفاوت سوره های مکّی و مدنی 210
- اشاره 210
- 2. سوگندهای سوره صافّات 210
- تفاسیر سه گانه، برای سوگندهای سه گانه 212
- مقسم له، یا چیزی که برای آن سوگند یاد شده 217
- حدیث طلا و نقره! 224
- 3. سوگندهای سوره مدّثر 226
- توضیح 226
- اوّلین سوره ای که بر پیامبر نازل شد! 227
- سوگندهای سه گانه 228
- سوگند اوّل: قسم به ماه 228
- سوگند دوم: قسم به شب 231
- سوگند سوم: قسم به روشنایی صبح 236
- ارتباط سوگندهای سه گانه 236
- مقسم له (آنچه برای آن سوگند خورده شده): 238
- توضیح 241
- نشانه های دوازده گانه آغاز قیامت 241
- 4. سوگندهای سوره تکویر 241
- سوگندهای سه گانه 242
- این همه قسم برای چه؟ 246
- هدایتهای قرآن 248
- آسمان در قرآن 252
- 5. سوگندهای سوره لیل 255
- توضیح 255
- سوگند اوّل و دوم: قسم به شب و روز 256
- سوگند سوم: قسم به جنس نر و ماده 258
- توضیح 258
- دو جنسی ها و تغییر جنسیّت 259
- زمامدار مسلمین 261
- شأن نزول 263
- مقسم له 265
- اشاره 265
- توصیف سخاوت از زبان معصومین(علیهم السلام) 266
- سخاوتمند حقیقی 268
- توضیح 271
- 6. سوگندهای سوره والعادیات 271
- شأن نزول: غزوه ذات السلاسل، یا مراسم حج؟ 271
- ادلّه طرفداران مکّی بودن سوره عادیات 273
- دلیل طرفداران مدنی بودن این سوره 274
- شرح و تفسیر قسمهای سه گانه 274
- جهاد در قرآن مجید 276
- این سوگندها برای چیست؟ 279
- سوگند اوّل: قسم به قلم 284
- توضیح 284
- 1. سوگندهای سوره قلم 284
- فصل پنجم: سوگندهای دوگانه 284
- سوگند دوم: قسم به «ما یسطرون» 286
- این سوگندها برای چه؟ 292
- اشاره 292
- اشاره 293
- مقسم له اوّل: برچسبهای ناروا 293
- فلسفه برچسب ها 296
- فلسفه برچسب جادوگری 297
- فلسفه برچسب کهانت 300
- فلسفه برچسب شاعر 303
- مقسم له دوم: پاداش پیامبر(صلی الله علیه وآله) 304
- اشاره 305
- مقسم له سوم: اخلاق پیامبر(صلی الله علیه وآله) 305
- عفو و بخشش پیامبر(صلی الله علیه وآله) 306
- تفسیر اخلاق عظیم 309
- اخلاق اسلامی 310
- اخلاق اسلامی در جامعه اسلامی 312
- 2. سوگندهای سوره حاقّه 314
- توضیح 314
- سعادت و ابزار آن 315
- چشم، یکی از مهمترین ابزارهای شناخت 315
- سوگندهای دوگانه:دیدنیها و نادیدنیها 317
- شکر نعمت ولایت 318
- این سوگندهای مهم برای چه؟ 320
- توضیح 323
- سوگند اوّل: قسم به روز قیامت 323
- 3. سوگندهای سوره قیامت 323
- سوگند دوم: قسم به وجدان بیدار 325
- مقسم له: معاد 330
- 4. سوگندهای سوره طارق 335
- توضیح 335
- فلسفه سوگند به آسمان و ستارگان درخشان 338
- هدف از سوگندها : توجه به معاد وقیامت 341
- چگونگی معاد و بازگشت انسانها 344
- تفاوت های سوره های مکّی و مدنی 346
- توضیح 346
- 5. سوگندهای سوره ضحی 346
- شأن نزول: قطع موقّت وحی 347
- سوگند به روز و شب برای چه؟ 349
- شرح و تفسیر سوگندها 349
- اشاره 349
- آزار و اذیّتهای مشرکان 351
- محبّتهای خداوند 351
- عاقبت به خیری 351
- توضیح 355
- سه نعمت بزرگ و سه وظیفه حسّاس 355
- نعمت اوّل: پناه دادن به هنگام یتیمی! 355
- نعمت دوم: یافتن به هنگام گم شدن! 356
- نعمت سوم: کمک های مالی 357
- وظیفه اوّل: اکرام یتیمان 359
- وظیفه دوم: رسیدگی به نیازمندان 361
- وظیفه سوم: بیان نعمتهای الهی و شکر آن 363
- شکر نعمت در روایات معصومین(علیهم السلام): 365
- اسلام آیین خشونت یا رحمت؟ 366
- اشاره 367
- 1. سوگند سوره نحل 367
- فصل ششم: سوگندهای یگانه 367
- سخنی پیرامون واژه «الله» 368
- شرح و تفسیر آیه 368
- بدعت مشروع و نامشروع! 370
- بدعت در آیات قرآن 373
- وظیفه دانشمندان در مقابل بدعتها 375
- منشأ مشکلات عصر جاهلیّت 376
- بدعت خاص و عام 377
- آثار و عواقب بدعت! 379
- سرچشمه بدعت 382
- توضیح 383
- 2. سوگند دوم سوره نحل 383
- اتمام حجّت با آمدن پیامبران 384
- تسویلات شیطانی 386
- تسویلات شیاطین عصر ما 387
- گناه در لباس عبادت! 388
- مبادی تزیین اعمال 390
- اشاره 395
- 3. سوگند سوره نساء 395
- شأن نزول: اختلاف زبیر و حاطب 395
- سوگند به ربّ 396
- مقام تسلیم 397
- 4. سوگند سوره حجر 400
- شرح و تفسیر آیه سوگند: معاد جسمانی 406
- توضیح 406
- 5. سوگند سوره مریم 406
- نکات قابل ملاحظه 409
- حقیقت تقوا 411
- تقوا از دیدگاه امام صادق(علیه السلام) 413
- تقوا در نظر امام المتّقین 414
- 6. سوگند سوره ذاریات 415
- شرح و تفسیر: نشانه های سه گانه توحید 415
- توضیح 415
- تقدیر روزی یا تلاش برای روزی؟ 419
- معضل بیکاری و وظیفه مسئولین 421
- مباحث تکمیلی 422
- توضیح 429
- 7. سوگند سوره معارج 429
- شرح و تفسیر 429
- آثار ایمان به معاد 433
- تأثیر ایمان به معاد در زندگی حضرت علی(علیه السلام) 433
- قصه عذاب قوم لوط 438
- 8. سوگند سوره حجر 438
- توضیح 438
- درس های عبرت داستان قوم لوط 440
- مستی دنیای امروز 444
- 9 تا 12. سوگند سوره های یس، صاد، ق و دخان 446
- عصر در لغت 454
- 13. سوگند سوره عصر 454
- اشاره 454
- 1. غروب آفتاب 455
- عصر در کلمات مفسّران 455
- اشاره 455
- 2. مجموعه تاریخ بشر 456
- 3. عصر قیام پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله) 463
- 4. عصر قیام حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) 465
- 5. وجود انسان 466
- 6. فشارها و حوادث 468
- 7. نماز عصر 469
- کدام تفسیر صحیح است؟ 471
- اشاره 474
- دستور العمل های چهار مادّه ای 474
- 1. ایمان 474
- 2. عمل صالح 477
- 3. تواصی به حقّ 479
- 4. تواصی به صبر 483
- توضیح 487
- 14 و 15. سوگند سوره نجم و واقعه 487
- اهمیّت کارهای زیربنایی 488
- کدام ستاره؟ 489
- لحظه غروب ستارگان 489
- سوگند به مدار ستارگان 490
- آنچه برای آن قسم یاد شده است 491
- قرآن کریم 492
- اشاره 495
- حُبُک، معجزه علمی قرآن! 495
- 16. سوگند سوره ذاریات 495
- لجاجت و تعصّب 499
نیست، این فقط سخن انسان است (نه گفتار خدا)».(1)
ولید به آنها پیشنهاد داد که به قرآن وصله جادو، و به پیامبر وصله جادوگری بچسبانند. یعنی اگر قرآن جذبه ای دارد و مردم را بسوی خود جذب کرده، بسان جذبه جادوگری دوام و ثباتی نخواهد داشت.
خلاصه اینکه حکایت فوق که در سوره مدّثر آمده، دلیلی است بر اینکه این سوره پس از پایان یافتن دوران تبلیغ پنهانی و
آغاز دعوت علنی نازل شده، و اشاره به فعالیّتهای حضرت رسول(صلی الله علیه وآله) در دوران تبلیغ پنهانی دارد.
سوگندهای سه گانه
بهر حال در این سوره نیز سه سوگند وجود دارد که هر سه مهم است و با یکدیگر پیوند و ارتباط خاصّی دارد، که باید آن را بررسی کنیم.
سوگند اوّل: قسم به ماه
خداوند متعال در ابتدا به کره ماه قسم می خورد، تا با این قسم اندیشه ما را به حرکت درآورد، و آن را جولان دهد، تا پیرامون عظمت و برکات آن فکر کنیم. و لهذا در اینجا به چند نمونه از آثار و برکات ماه اشاره می نماییم:
1. تقویم طبیعی ماه
هر چند در این زمینه قبلا بحث کردیم، ولی با توجّه به اهمیّت آن شرح بیشتری لازم دارد. توجّه کنید: قرص ماه از نشانه های عظمت پروردگار است، و برنامه ای منظّم دارد. در طول بیست و هفت یا هشت روز یک دور به گرد کره زمین می چرخد، و در همین مدّت یک دور هم به گرد خودش می چرخد، و لهذا همیشه یک سمت ماه به طرف ماست. و این برنامه منظّم سبب شده که یک تقویم و روزشمار آسمانی و طبیعی در اختیار همه انسانها قرار گیرد. زندگی انسان نیاز به زمانبندی دارد، و زمانبندی محتاج روزشمار است، و حرکت ماه این روزشمار را در
1 . مدّثر، آیات 24 و 25 .