سوگندهای پربار قرآن صفحه 23

اهمیّت مُقسم له را هم سطح ارزشی مقسم به معرّفی کند.

شخصی که قسم بالا را به زبان می آورد، در واقع می خواهد اهمیّت کاری که برای آن قسم خورده را هم سطح اهمیّت جان فرزندش قرار دهد، تا شنونده باور کند که او آن کار را انجام خواهد داد. و هنگامی که به نام خدا قسم می خورد، گویا می خواهد به مخاطب بفهماند که انجام آن کار و عمل به آن وعده، همانند نام خدا برایش مهم است. بنابراین، سوگند در واقع یک نوع برابری و هماهنگی و مربوط ساختن دو مطلب (مقسم به و مقسم له) با هم است، و لهذا همواره به امور مقدّس یا چیزهایی که در نظر قسم خورنده مهم است قسم یاد می کند، و هرگز به امور بی ارزش و بی اهمیّت قسم یاد نمی شود. و در یک جمله، قسم ایجاد یک رابطه ذهنی بین یک امر مقدّس یا مهم، و کاری است که برای آن قسم می خوریم.

4. فلسفه سوگندهای خداوند

سؤال: چرا خداوند سوگند می خورد؟ خداوند چه نیازی به قسم دارد، که حدود یک صد مرتبه در قرآن قسم یاد کرده است؟ آیا سوگندهای پروردگار برای مؤمنان و خداباوران است، یا برای افراد بی ایمان و کافر؟ اگر برای مؤمنان است، که آنها نیازی به قسم ندارند; زیرا اوامر و دستورات خدا را بدون سوگند هم بجا می آورند. و اگر برای کفّار است، قسم یاد کردن برای آنها فایده ای ندارد; زیرا با قسم هم سر بر فرمان خدا نمی گذارند، و تسلیم وی نمی شوند.

پاسخ: برای سوگندهای خداوند، دو فلسفه مهم بیان

شده است:

الف) همه مسائل در یک سطح نیست، برخی مهم است و برخی مهمتر. همان گونه که تمام واجبات در یک حدّ واندازه نیستند، و درجات متفاوتی دارند.

همه اشخاص با ایمان هم در یک سطح نیستند، بلکه درجات ایمان آنها بسیار متفاوت و متغیّر است. بدین جهت، اگر خداوند بخواهد اهمیّت فوق العاده برخی از دستوراتش را بیان کند، آن را همراه با سوگند می کند. و این خود یک نوع فصاحت و