- سوگندهای پرمعنای قرآن 1
- تفاوت تفسیر موضوعی و ترتیبی 1
- مقدّمه 1
- عظمت قرآن مجید 2
- تفکّر و تأمّل در مضامین آیات قرآن 6
- توضیح 6
- 1. حکم شرعی سوگند یاد کردن 8
- 2. سوگند به غیر خدا 16
- 3. ماهیّت و محتوای سوگند 22
- 4. فلسفه سوگندهای خداوند 23
- 5. شیوه های بحث از قسم های قرآن 30
- مقدمه 32
- فصل اول: قسمهای یازده گانه و تهذیب نفس 32
- نکته اوّل:آنچه خداوند بدان سوگند خورده است 33
- اشاره 33
- خورشید عالمتاب 34
- آثار و اسرار نور خورشید 36
- سوگند به ماه 40
- گوشه ای از برکات کره ماه 42
- سوگند به روح انسان 45
- روح در قرآن 48
- توضیح 55
- نکته دوم: آنچه خداوند برای آن سوگند خورده است 55
- اهمیّت تزکیه نفس 56
- تزکیه در کلام پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله) 59
- راه پاک ماندن 60
- پاکسازی نفس 60
- راه تهذیب نفس 61
- سیر و سلوک 62
- برنامه چهارمادّه ای! 66
- آثار تهذیب نفس در دنیا 70
- میوه های معنوی تهذیب نفس 72
- نکته سوم: رابطه «مُقْسَمٌ بِه» و «مُقْسَمٌ لَهُ» 76
- اشاره 78
- فصل دوم: سوگندهای پنجگانه 78
- 1. سوگندهای سوره طور 78
- شرح و تفسیر 79
- تفسیر اوّل: زندگی بنی اسرائیل 79
- تفسیر دوم: مقدّسات تشریعی و تکوینی 81
- تفسیر سوم: تفسیری متفاوت 83
- تفسیر مقسم له 87
- رابطه قسم ها با مقسم له 90
- نکته اوّل: شرح و تفسیر سوگندها 91
- 2. سوگندهای سوره مرسلات 91
- توضیح 91
- نکته دوم: تفسیر مقسم به 96
- اشاره 97
- نکته سوم: پیوند قسم ها با مقسم به 97
- تفسیر دوم: فرشتگان فرمانبردار 98
- 3. سوگندهای سوره نازعات 107
- توضیح 107
- تفسیر اوّل: گروههای از فرشتگان 107
- تفسیر دوم: مجاهدان راه خدا 114
- اشاره 122
- شرح و تفسیر: تفکّر و اندیشه 122
- توضیح 122
- 4. سوگندهای سوره فجر 122
- سوگندهای پنجگانه و اعمال حج 123
- اسرار مراسم حج 125
- فلسفه اعمال حج 127
- تفسیرهای مختلف، برای آیه واحد! 130
- توضیح 132
- تفسیر دوم: تفسیری وسیع تر 132
- تفسیرهای دیگری برای فجر 136
- مقسم له 138
- پیام سوگندهای پنجگانه و مقسم له 140
- 1. سوگندهای سوره ذاریات 146
- فصل سوم: سوگندهای چهارگانه 146
- اشاره 146
- سوگندهای مبهم 147
- مقسم له: اهمیّت معاد 149
- 2. سوگندهای سوره انشقاق 154
- توضیح 154
- نکات چهارگانه 154
- سوگندهای چهارگانه 158
- شرح و تفسیر مقسم له 161
- آینه عبرت! 163
- 3. سوگندهای سوره بروج 165
- توضیح 165
- شرح و تفسیر سوگندهای چهارگانه 165
- شرح و تفسیر مقسم له 168
- رابطه قسم ها و مقسم له 169
- نظریّات سه گانه در تفسیر قسم های چهارگانه 171
- توضیح 171
- 4. سوگندهای سوره تین 171
- مقسم له 176
- نقش مهمّ دوست 183
- ایمان و عمل صالح، ارکان اساسی احسن تقویم 186
- تعریف ایمان 188
- عمل صالح چیست؟ 189
- گستره عمل صالح 193
- فصل چهارم: سوگندهای سه گانه 196
- توضیح 196
- چرا سوگند به مکّه؟ 196
- 1. سوگندهای سوره بلد 196
- کدام پدر و فرزند؟ 198
- فلسفه سوگندهای سه گانه 199
- دنیای عجیب جنین 200
- این همه سوگند برای چه؟ 201
- توضیح 202
- رنجها و بلاها و مشکلات 202
- 1. بیدار کردن انسان از خواب غفلت 203
- 2. تقویت روح و جسم انسان 205
- 3. مشکلات خود ساخته 206
- 4. نتیجه گناهان 207
- 5. بازگشت بسوی خدا 208
- 6. بلایا برای آزمایش 209
- 7. مشکل ظاهری و نعمت واقعی 209
- تفاوت سوره های مکّی و مدنی 210
- 2. سوگندهای سوره صافّات 210
- اشاره 210
- تفاسیر سه گانه، برای سوگندهای سه گانه 212
- مقسم له، یا چیزی که برای آن سوگند یاد شده 217
- حدیث طلا و نقره! 224
- 3. سوگندهای سوره مدّثر 226
- توضیح 226
- اوّلین سوره ای که بر پیامبر نازل شد! 227
- سوگند اوّل: قسم به ماه 228
- سوگندهای سه گانه 228
- سوگند دوم: قسم به شب 231
- ارتباط سوگندهای سه گانه 236
- سوگند سوم: قسم به روشنایی صبح 236
- مقسم له (آنچه برای آن سوگند خورده شده): 238
- توضیح 241
- 4. سوگندهای سوره تکویر 241
- نشانه های دوازده گانه آغاز قیامت 241
- سوگندهای سه گانه 242
- این همه قسم برای چه؟ 246
- هدایتهای قرآن 248
- آسمان در قرآن 252
- 5. سوگندهای سوره لیل 255
- توضیح 255
- سوگند اوّل و دوم: قسم به شب و روز 256
- سوگند سوم: قسم به جنس نر و ماده 258
- توضیح 258
- دو جنسی ها و تغییر جنسیّت 259
- زمامدار مسلمین 261
- شأن نزول 263
- مقسم له 265
- اشاره 265
- توصیف سخاوت از زبان معصومین(علیهم السلام) 266
- سخاوتمند حقیقی 268
- توضیح 271
- 6. سوگندهای سوره والعادیات 271
- شأن نزول: غزوه ذات السلاسل، یا مراسم حج؟ 271
- ادلّه طرفداران مکّی بودن سوره عادیات 273
- دلیل طرفداران مدنی بودن این سوره 274
- شرح و تفسیر قسمهای سه گانه 274
- جهاد در قرآن مجید 276
- این سوگندها برای چیست؟ 279
- توضیح 284
- سوگند اوّل: قسم به قلم 284
- 1. سوگندهای سوره قلم 284
- فصل پنجم: سوگندهای دوگانه 284
- سوگند دوم: قسم به «ما یسطرون» 286
- این سوگندها برای چه؟ 292
- اشاره 292
- اشاره 293
- مقسم له اوّل: برچسبهای ناروا 293
- فلسفه برچسب ها 296
- فلسفه برچسب جادوگری 297
- فلسفه برچسب کهانت 300
- فلسفه برچسب شاعر 303
- مقسم له دوم: پاداش پیامبر(صلی الله علیه وآله) 304
- اشاره 305
- مقسم له سوم: اخلاق پیامبر(صلی الله علیه وآله) 305
- عفو و بخشش پیامبر(صلی الله علیه وآله) 306
- تفسیر اخلاق عظیم 309
- اخلاق اسلامی 310
- اخلاق اسلامی در جامعه اسلامی 312
- 2. سوگندهای سوره حاقّه 314
- توضیح 314
- سعادت و ابزار آن 315
- چشم، یکی از مهمترین ابزارهای شناخت 315
- سوگندهای دوگانه:دیدنیها و نادیدنیها 317
- شکر نعمت ولایت 318
- این سوگندهای مهم برای چه؟ 320
- توضیح 323
- 3. سوگندهای سوره قیامت 323
- سوگند اوّل: قسم به روز قیامت 323
- سوگند دوم: قسم به وجدان بیدار 325
- مقسم له: معاد 330
- 4. سوگندهای سوره طارق 335
- توضیح 335
- فلسفه سوگند به آسمان و ستارگان درخشان 338
- هدف از سوگندها : توجه به معاد وقیامت 341
- چگونگی معاد و بازگشت انسانها 344
- تفاوت های سوره های مکّی و مدنی 346
- 5. سوگندهای سوره ضحی 346
- توضیح 346
- شأن نزول: قطع موقّت وحی 347
- اشاره 349
- شرح و تفسیر سوگندها 349
- سوگند به روز و شب برای چه؟ 349
- عاقبت به خیری 351
- محبّتهای خداوند 351
- آزار و اذیّتهای مشرکان 351
- سه نعمت بزرگ و سه وظیفه حسّاس 355
- نعمت اوّل: پناه دادن به هنگام یتیمی! 355
- توضیح 355
- نعمت دوم: یافتن به هنگام گم شدن! 356
- نعمت سوم: کمک های مالی 357
- وظیفه اوّل: اکرام یتیمان 359
- وظیفه دوم: رسیدگی به نیازمندان 361
- وظیفه سوم: بیان نعمتهای الهی و شکر آن 363
- شکر نعمت در روایات معصومین(علیهم السلام): 365
- اسلام آیین خشونت یا رحمت؟ 366
- اشاره 367
- 1. سوگند سوره نحل 367
- فصل ششم: سوگندهای یگانه 367
- سخنی پیرامون واژه «الله» 368
- شرح و تفسیر آیه 368
- بدعت مشروع و نامشروع! 370
- بدعت در آیات قرآن 373
- وظیفه دانشمندان در مقابل بدعتها 375
- منشأ مشکلات عصر جاهلیّت 376
- بدعت خاص و عام 377
- آثار و عواقب بدعت! 379
- سرچشمه بدعت 382
- توضیح 383
- 2. سوگند دوم سوره نحل 383
- اتمام حجّت با آمدن پیامبران 384
- تسویلات شیطانی 386
- تسویلات شیاطین عصر ما 387
- گناه در لباس عبادت! 388
- مبادی تزیین اعمال 390
- شأن نزول: اختلاف زبیر و حاطب 395
- 3. سوگند سوره نساء 395
- اشاره 395
- سوگند به ربّ 396
- مقام تسلیم 397
- 4. سوگند سوره حجر 400
- شرح و تفسیر آیه سوگند: معاد جسمانی 406
- توضیح 406
- 5. سوگند سوره مریم 406
- نکات قابل ملاحظه 409
- حقیقت تقوا 411
- تقوا از دیدگاه امام صادق(علیه السلام) 413
- تقوا در نظر امام المتّقین 414
- 6. سوگند سوره ذاریات 415
- شرح و تفسیر: نشانه های سه گانه توحید 415
- توضیح 415
- تقدیر روزی یا تلاش برای روزی؟ 419
- معضل بیکاری و وظیفه مسئولین 421
- مباحث تکمیلی 422
- 7. سوگند سوره معارج 429
- شرح و تفسیر 429
- توضیح 429
- آثار ایمان به معاد 433
- تأثیر ایمان به معاد در زندگی حضرت علی(علیه السلام) 433
- توضیح 438
- قصه عذاب قوم لوط 438
- 8. سوگند سوره حجر 438
- درس های عبرت داستان قوم لوط 440
- مستی دنیای امروز 444
- 9 تا 12. سوگند سوره های یس، صاد، ق و دخان 446
- عصر در لغت 454
- 13. سوگند سوره عصر 454
- اشاره 454
- عصر در کلمات مفسّران 455
- 1. غروب آفتاب 455
- اشاره 455
- 2. مجموعه تاریخ بشر 456
- 3. عصر قیام پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله) 463
- 4. عصر قیام حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) 465
- 5. وجود انسان 466
- 6. فشارها و حوادث 468
- 7. نماز عصر 469
- کدام تفسیر صحیح است؟ 471
- دستور العمل های چهار مادّه ای 474
- اشاره 474
- 1. ایمان 474
- 2. عمل صالح 477
- 3. تواصی به حقّ 479
- 4. تواصی به صبر 483
- 14 و 15. سوگند سوره نجم و واقعه 487
- توضیح 487
- اهمیّت کارهای زیربنایی 488
- کدام ستاره؟ 489
- لحظه غروب ستارگان 489
- سوگند به مدار ستارگان 490
- آنچه برای آن قسم یاد شده است 491
- قرآن کریم 492
- اشاره 495
- حُبُک، معجزه علمی قرآن! 495
- 16. سوگند سوره ذاریات 495
- لجاجت و تعصّب 499
و شب نمادی از ظلمت و تاریکی است. بنابراین، خداوند در حقیقت به نظام نور و ظلمت سوگند یاد کرده است. و این دو از نعمتهای پروردگار است; هم نور و هم ظلمت; زیرا اگر ظلمت نباشد نور قابل استفاده نخواهد بود.
خداوند متعال بر ضرورت وجود نور و ظلمت در زندگی بشر تأکید کرده، و در آیات 71 تا 73 سوره قصص تعبیرات زیبایی در مورد آن به کار برده است.
«(قُلْ أَرَأَیْتُمْ إِنْ جَعَلَ اللهُ عَلَیْکُمُ اللَّیْلَ سَرْمَداً إِلَی یَوْمِ الْقِیَامَهِ مَنْ إِلَهٌ غَیْرُ اللهِ یَأْتِیکُمْ بِضِیَاء أَفَلاَ تَسْمَعُونَ * قُلْ أَرَأَیْتُمْ إِنْ جَعَلَ اللهُ عَلَیْکُمُ النَّهَارَ سَرْمَداً إِلَی یَوْمِ الْقِیَامَهِ مَنْ إِلَهٌ غَیْرُ اللهِ
یَأْتِیکُمْ بِلَیْل تَسْکُنُونَ فِیهِ أَفَلاَ تُبْصِرُونَ * وَمِنْ رَّحْمَتِهِ جَعَلَ لَکُمُ اللَّیْلَ وَالنَّهَارَ لِتَسْکُنُوا فِیهِ وَلِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَلَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ); بگو: «به من خبر دهید اگر خداوند شب را تا قیامت بر شما جاویدان سازد، آیا معبودی جز خدا می تواند برای شما روشنایی بیاورد؟! آیا نمی شنوید؟!» بگو: «به من خبر دهید اگر خداوند روز را تا قیامت بر شما جاویدان کند، کدام معبود غیر از خداست که شبی برای شما بیاورد تا در آن آرامش یابید؟ آیا نمی بینید؟!» و از رحمت اوست که برای شما شب و روز قرار داد تا هم در آن آرامش داشته باشید. و هم برای بهره گیری از فضل خدا تلاش کنید. و شاید شکر نعمت او را بجا آورید».
اینکه خداوند می فرماید: «و شاید شکر نعمت او را بجا آورید» معلوم می شود که نور و ظلمت هر کدام در جای خود نعمت است، که شایسته شکر و قدردانی است.
جالب اینکه خداوند این دو نعمت را در سراسر کره خاکی بطور عادلانه و مساوی تقسیم کرده است، یعنی در سراسر کره زمین همه مردم سالیانه شش ماه شب و شش ماه روز دارند; هر چند شب ها و روزهای فصول مختلف سال از جهت کوتاهی و بلندی متفاوت است. مثلا در نقطه 90 درجه قطب، یک روزِ شش ماهه و یک شبِ شش ماهه دارند! از این نقطه به سمت پایین تر تا نقطه 67 درجه (یعنی نقطه 90 تا 67 درجه) مقدار شب و روزها به هم می خورد، بعضی مناطق روز و شب یک ماه است، و بعضی مناطق روز آن به اندازه نصف
ماه و شب آن نیز معادل نصف ماه است. از نقطه