سوگندهای پربار قرآن صفحه 240

به دو مثال زیر توجّه کنید:

1. شخصی می خواهد در ماه مبارک رمضان اطعام کند. در اطعام نیازمندان، همسایگان نیازمند نسبت به دیگر نیازمندان اولویّت دارند، هر چند اطعام آنان نیز مستحب است. حال اگر این شخص اطعام همسایگان را ترک نموده، و به دیگر نیازمندان اطعام کند مرتکب ترک اولی شده است. با اینکه کار حرام یا مکروه یا مباحی نکرده، بلکه کار مستحبّی انجام داده، و مستحب بالاتر را ترک نموده است.

2. در مسجدی پنجاه نفر به امام جماعت اقتدا می کنند، امّا در مسجد محلّه دیگر 500 نفر در نماز جماعت شرکت می کنند. در چنین فرضی شرکت در نماز جماعت دورتر، که جمعیّت بیشتری دارد، در اولویّت است. لهذا اگر شخصی نماز جماعت دورتر را ترک کند و در مسجد کم جمعیّت تر نماز بخواند، مرتکب ترک اولی شده، و مستحب بالاتر را ترک نموده است. هر چند آنچه انجام داده نیز مستحب بوده است. ترک اولی برای افراد عادی اشکال ندارد، امّا پیامبران و امامان نباید آن را بجا آورند. و اگر مرتکب آن شوند پروردگار آنان را مجازات می

کند. در مورد پیامبر اسلام(صلی الله علیه وآله)و ائمه(علیهم السلام) ترک اولی نیز ندیده ایم.

نتیجه اینکه بشارت و انذار برای همه، حتّی پیامبران و امامان(علیهم السلام) نیز لازم است.

«(لِمَنْ شَاءَ مِنْکُمْ أَنْ یَتَقَدَّمَ أَوْ یَتَأَخَّرَ); خداوند نظام نور و ظلمت و بشارت و انذار را آفرید و در اختیار بشر قرار داد تا هر کس می خواهد از این نعمتهای الهی استفاده کند و به سمت جلو یعنی سعادت و خوشبختی و بهشت حرکت کند. و آنکه می خواهد از حرکت باز ایستد و راه جهنّم و شقاوت و بدبختی در پیش گیرد.

شاعر در این باره می گوید:

راهی بسوی جنّت فردوس می رود

راهی بسوی هاویه، این گه مخیّری

و شاعر دیگری گوید:

راهست و چاه و دیده بینا و آفتاب

تا آدمی نگاه کند پیش پای خویش

چندین چراغ دارد و بیراه می رود

بگذار تا بیفتد و بیند سزای خویش