سوگندهای پربار قرآن صفحه 245

این آیه هم بر خلاف هیئت

بطلمیوس معتقد به حرکت استقلالی ستارگان است.

امّا در مورد واژه «کنّس»، برخی همچون مرحوم طبرسی معتقدند که تفاوتی با خنّس ندارد، و همان معنا پنهان شدن را می رساند. بنابراین تأکیدی بیش نیست. ولی مرحوم فیروزآبادی، طبق آنچه در کتاب قاموس آمده، معتقد است که کنّس معنای متفاوتی دارد. ایشان گوید: «خنّس» چیزی است که می رود و باز می گردد، و «کنّس» چیزی است که پنهان و مخفی می گردد. و شیطان را از آن جهت خنّاس گفته اند که برای وسوسه انسان مرتّب می رود و می آید و هرگز ناامید نمی شود. ستارگان پنجگانه مورد بحث از آن جهت که شب هنگام ظاهر و روزها از دیدگان ما پنهان می شوند، کنّس نامیده شده اند. و از آن جهت که حرکت آنها شبیه حرکت زیگزاگ است و گویا می رود و باز می گردد لا اقل به تصوّر ما لهذا خنّس نامیده شده اند. با توجّه به توضیحات بالا، سوگند اوّل بدین شکل ترجمه می شود:

سوگند به پنج ستاره عطارد، زهره، مشتری، زحل و مریخ، که در صفحه آسمان جریان دارند و در رفت و آمدند، و شبها ظاهر و روزها پنهان می گردند.

سوگند دوم: قسم به سحرگاهان

«(وَاللَّیْلِ إِذَا عَسْعَسَ); قسم به شب هنگامی که نور و روشنایی آن کم می شود».

تاریکی شب یکسان نیست، هر چه خورشید در افق پنهان تر شود شب تاریکتر می گردد، تا اینکه به هنگام سحر به اوج تاریکی می رسد، و با طلوع سپیده صبح دوباره کم کم روشن می شود.

خداوند در این آیه شریفه به تمام شب قسم نخورده، بلکه به بخشی

از شب که همان سحرگاهان و اوج تاریکی شب است، سوگند یاد کرده است.

سوگند سوم: قسم به صبحگاهان

«(وَالصُّبْحِ إِذَا تَنَفَّسَ); سوگند به صبح هنگامی که تنفّس می کند».