سوگندهای پربار قرآن صفحه 250

شدن پلیدی آنان است.

سؤال دیگر: چگونه ممکن است قرآن بر پلیدی کفّار بیفزاید؟

جواب: قرآن عامل ازدیاد پلیدی و کفر آنها نمی شود، بلکه زمینه ها و قابلیّتهای آنان که به مخالفت با قرآن بر می خیزند عامل این عذاب الهی می گردد.

به قول شاعر:

باران که در لطافت طبعش خلاف نیست

در باغ لاله روید و در شوره زار خس

پروردگارا! ما را جزء کسانی قرار ده که با تلاوت هر آیه ای از قرآن درجه ای بر درجات ایمانمان افزوده، و بخشی از رذائل اخلاقیمان زدوده شود.

پروردگارا! به ما توفیق تدبّر و تفکّر

و اندیشه بیشتر پیرامون آیات قرآن عنایت فرما.

سؤال سوم: می دانیم که قرآن مجید فقط برای تلاوت نازل نشده، بلکه هدف اصلی تدبّر و اندیشه و تفکّر در مضامین عالی آن، و سپس عمل به دستوراتش می باشد. همان گونه که خداوند در آیه 29 سوره ص می فرماید:

«(کِتَابٌ أَنزَلْنَاهُ إِلَیْکَ مُبَارَکٌ لِیَدَّبَّرُوا آیَاتِهِ وَلِیَتَذَکَّرَ أُوْلُوا الاَْلْبَابِ); این کتابی است پر برکت که بر تو نازل کرده ایم تا در آیات آن تدبّر کنند و خردمندان متذکّر شوند».

بنابراین، هدف اصلی تدبّر درآیات قرآن است. ولی از سوی دیگر، در روایات مختلف از تفسیر به رأی نهی شده، و می دانیم که رأی به معنای عقل و اندیشه است، یعنی درباره آیات قرآن تدبّر و اندیشه نکنید. آیا این دو با یکدیگر در متضاد نیستند؟

جواب: همان گونه که دانشمندان بزرگ فرموده اند، منظور از تفسیر به رأی، پیشداوریها و ذهنیّت های غیر منطقی است. به تعبیر دیگر تفسیر قرآن به دو شکل امکان پذیر است:

نخست اینکه: در محضر قرآن مجید زانو بزنیم و خود را شاگرد قرآن و قرآن را استاد خویش بدانیم و به آنچه از قرآن استخراج می شود پایبند باشیم.