سوگندهای پربار قرآن صفحه 252

«(الرَّحْمَنُ * عَلَّمَ الْقُرْآنَ * خَلَقَ الاِْنسَانَ * عَلَّمَهُ الْبَیَانَ); خداوند رحمان قرآن را تعلیم فرمود، انسان را آفریده و به او «بیان» آموخت».

این آیات شریفه صریحاً

قرآن را نسبت به خداوند داده و سخن او معرّفی کرده است. بنابراین اگر آیه مورد بحث ابهامی داشته باشد می توان بوسیله آیات اولیه سوره الرحمن یا آیات مشابه ابهام آن را برطرف کرد.

آسمان در قرآن

در زمانهای گذشته، که علم و دانش پیشرفتی نداشت، انسانهای نخستین هنگامی که به آسمان نگاه می کردند، تصوّرشان این بود که آسمان گنبدی مینایی به رنگ آبی است، که فاصله چندانی با ما ندارد. بر سقف این گنبد میخهای نقره ای کوبیده اند که نور خورشید و ماه را به سمت زمین منعکس می کند. و دو کره به نام خورشید و ماه نیز بر سقف این گنبد چسبانیده شده، که به همراه گنبد دوّار می چرخد; هر چند ماه و خورشید و ستارگان همه ثابت و غیر متحرّک هستند. هر چه علم پیشرفت بیشتری کرد عظمت عالَم در نظر انسان بیشتر شد، و به حقیقتهای جدیدی دست یافت. به یقین در زمان جاهلیّت عرب، تصوّر مردم محیط جزیره العرب از آفرینش آسمانها یک تصوّر ابتدایی همانند انسانهای نخستین بود. امّا قرآن مجید پرده از روی عظمت آسمانها برداشت، ومطالب شگرفی را بیان کرد که به تصوّر عرب جاهلی هم نمی آمد، که ما در این بحث نگاهی گذرا به این آیات می افکنیم.

کلمه سماء 120 مرتبه و کلمه سماوات 190 بار در قرآن مجید تکرار شده، و این نشان می دهد که کتاب آسمانی ما بطور گسترده پیرامون آسمانها بحث کرده است. آیات مذکور را می توان در چهار محور به شرح زیر دسته بندی کرد:

1. آیاتی که پیرامون آفرینش آسمانها سخن می گوید

از جمله این آیات، آیه

57 سوره غافر است. توجّه کنید: