سوگندهای پربار قرآن صفحه 273

فرمودید؟ پیامبر فرمود: آری، این سوره اخیراً و به مناسبت پیروزی سربازان اسلام بر مشرکان عرب نازل گشته است. و بزودی لشکریان اسلام پیروزمندانه، و به همراه غنایم و اسیران وارد مدینه خواهند شد.

شأن نزول دوم: برخی معتقدند سوره عادیات مکّی است. و منظور از مرکبهایی که به آن قسم خورده شده، اسبها و شترانی است که حجّاج را به سمت عرفات می برند، و پس از انجام مراسم عرفات، به سوی مشعر حرکت نموده، و در صبح روز دهم به سمت منی روانه می شوند. بنابراین خداوند به مرکبهایی که جهت انجام مراسم حج مورد استفاده قرار می گیرند، قسم یاد کرده است.

خلاصه اینکه طبق شأن نزول اوّل، سوره عادیات مدنی است; امّا اگر شأن نزول دوم را بپذیریم سوره مذکور مکّی خواهد بود.

ادلّه طرفداران مکّی بودن سوره عادیات

شواهد سه گانه ای وجود دارد که نشان می دهد سوره مورد بحث مکّی است:

الف) سوگندهای متعدّد; می دانیم سوگندهای قرآنی غالباً در سوره های مکّی منعکس شده است.

ب) کوتاه بودن آیات; همان گونه که قبلا اشاره شد یکی از ویژگیهای سوره های مکّی این است که آیات نازل شده در آن، غالباً کوتاه و کوبنده است.

ج) مضمون و محتوا; قبلا گفتیم که سوره های مکّی معمولا پیرامون مبدأ و معاد سخن می گوید، و سوره عادیات نیز سخن از معاد به میان آورده است.

بنابراین با توجّه به نکات سه گانه فوق، باید سوره عادیات را مکّی دانست. البتّه اگر این سوره

را مکّی بدانیم منافاتی با شأن نزول اوّل ندارد، زیرا همان گونه که قبلا گفته شد، می توان داستان غزوه ذات السلاسل را به عنوان مصداقی از مصادیق این سوره به شمار آورد.