سوگندهای پربار قرآن صفحه 274

دلیل طرفداران مدنی بودن این سوره

این سوره نمی تواند مکّی باشد، زیرا مسلمانان در مکّه نه جهادی داشتند تا آیات سوره ناظر بر جنگ و نبرد آنان باشد. و نه حجّ گروهی و رسمی، تا آیات مذکور ناظر بر مرکبهای حجّاج مسلمان باشد. هر چند مشرکان عرب در ایّام حج در ماه ذی الحجّه، حجّی آمیخته با خرافات فراوان انجام می دادند. ولی آن حج ارزش چندانی نداشت که خداوند بر مرکب حجّاج آنها، قسم یاد کند. و لهذا بعید به نظر می رسد که این سوره مکّی باشد.

شرح و تفسیر قسمهای سه گانه

پس از آنکه روشن شد سوره مورد بحث مدنی است و از شأن نزول آن اطلاع پیدا کردیم، به تفسیر سوگندهای این سوره می پردازیم، توجّه کنید:

«(وَالْعَادِیَاتِ ضَبْحاً); سوگند به اسبان دونده (مجاهدان) در حالی که نفس زنان به پیش می رفتند».

کلمه «عادیات» جمع «عادیه» به معنای حیواناتی است که دوان دوان حرکت می کنند. و واژه «ضبحاً» نفس نفس زدن مرکبهای راهواری را می گویند که دوان دوان به سمت میدان جنگ حرکت می کنند. سوگند به اسبهای دونده مجاهدان، که به فرماندهی علی بن ابی طالب(علیه السلام)، نفس نفس زنان به سمت مشرکان مخاصم با اسلام حرکت کردند.

«(فَالْمُورِیَاتِ قَدْحاً); و سوگند به افروزندگان جرقه آتش (در برخورد با سنگهای بیابان)».

«قدح»، ابزاری است همچون کبریت، که بوسیله آن آتش روشن می کردند.

در گذشته که هنوز کبریت ساخته نشده بود، سنگی وجود داشت به نام سنگ چخماق، و قطعه آهنی که با کشیدن آن بر روی آن سنگ جرقّه تولید می شد، و با نزدیک کردن چیزهای قابل اشتعال به سنگ و ایجاد جرقه، آتش بوجود می آمده و در