سوگندهای پربار قرآن صفحه 285

شماره کردن نعمتهای پروردگارش می فرماید:

«(وَلَوْ أَنَّمَا فِی الاَْرْضِ مِنْ شَجَرَه أَقْلاَمٌ وَالْبَحْرُ یَمُدُّهُ مِنْ بَعْدِهِ سَبْعَهُ أَبْحُر مَّا نَفِدَتْ کَلِمَاتُ اللهِ إِنَّ اللهَ عَزِیزٌ حَکِیمٌ); و اگر همه درختانِ روی زمین قلم شود، و دریا برای آن مرکّب گردد، و هفت دریاچه بر آن افزوده شود، (اینها همه تمام می شود، ولی) کلمات خدا (مخلوقات پروردگار) پایان نمی گیرد; خداوند عزیز و حکیم است».

این آیه شریفه زمانی نازل شد که علم و دانش بشر بسیار محدود بود، و شاید در آن زمان تصوّر و سپس تصدیق مضمون این آیات کار آسانی نبود. امّا امروز ما به آسانی می توانیم مضمون آیه را در ذهن خود تحلیل و سپس باور کنیم. چرا که منظومه شمسیِ ما جزء کهکشانی است که دویست میلیارد ستاره دارد! و تازه کهکشان ما

که کهکشان راه شیری است، یکی از کهکشانهای فراوانی است که عدد آن را بطور تقریبی تا 000/000/000/1 کهکشان گفته اند!

بنابراین، با تمام وجود می توان لمس کرد که اگر تمام امکانات نوشتاری بسیج شود، نمی توان لیستی کامل از مخلوقات پروردگار تهیّه کرد.

ب) آیه شریفه 44 سوره آل عمران; توجّه کنید:

«(ذَلِکَ مِنْ أنْبَاءِ الْغَیْبِ نُوحِیهِ إِلَیْکَ وَمَا کُنْتَ لَدَیْهِمْ إِذْ یُلْقُونَ أَقْلاَمَهُمْ أَیُّهُمْ یَکْفُلُ مَرْیَمَ وَمَا کُنْتَ لَدَیْهِمْ إِذْ یَخْتَصِمُونَ); (ای پیامبر!) این، از خبرهای غیبی است که به تو وحی می کنیم; و تو در آن هنگام که قلمهای خود را (برای قرعه کشی) به آب می افکندند تا کدام یک کفالت و سرپرستی مریم را عهده دار شود، و (نیز) به هنگامی که (دانشمندان بنی اسرائیل، برای کسب افتخار سرپرستی او،) با هم کشمکش داشتند، حضور نداشتی; (و همه اینها از راه وحی به تو گفته شد)».

خلاصه اینکه واژه قلم دو بار به صورت مفرد و دوبار به شکل جمع در قرآن مجید آمده است.

سؤال: منظور از قلم که خداوند به آن سوگند یاد کرده، قلم چه کسی است؟

جواب: سه احتمال ذکر شده است: