سوگندهای پربار قرآن صفحه 300

فلسفه برچسب کهانت

از آنجا که کاهن، همان گونه که گذشت و در مباحث آینده هم خواهد آمد، خبر از آینده می دهد، و پیامبر اسلام(صلی الله علیه وآله) نیز آیاتی از قرآن را تلاوت می فرمود که خبر از آینده می داد، لهذا به آن حضرت برچسب کهانت زدند. مثلا در آیات اوّلیّه سوره روم می خوانیم:

«(غُلِبَتِ الرُّومُ * فِی أَدْنَی الاَْرْضِ وَهُمْ مِّنْ بَعْدِ غَلَبِهِمْ سَیَغْلِبُونَ * فِی بِضْعِ سِنِینَ للهِِ الاَْمْرُ مِنْ قَبْلُ وَمِنْ بَعْدُ وَیَوْمَئِذ یَفْرَحُ الْمُؤْمِنُونَ * بِنَصْرِ اللهِ یَنصُرُ مَنْ یَشَاءُ وَهُوَ الْعَزِیزُ الرَّحِیمُ); رومیان ملغوب شدند (و این شکست) در سرزمین نزدیکی رخ داد; امّا آنان پس از (این) مغلوبیّت بزودی غلبه خواهند کرد... در چند سال. همه کارها از آن خداست; چه قبل و چه بعد (از این شکست و پیروزی); و در آن روز، مؤمنان (بخاطر پیروزی دیگری) خوشحال خواهند شد... به سبب یاری خدا; و او هر کس را بخواهد یاری می دهد و او صاحب قدرت و رحیم است».

این پیشگویی تحقّق یافت، و رومیان پس از چند سال بر ایرانیان غلبه کردند. امّا چقدر تفاوت است بین پیشگویی خداوند عالم الغیب و الخفیّات که از همه چیز حتّی نیّت انسانها اطّلاع دارد، با پیشگویی یک انسان عادی که بر اساس ظن و گمان و حدس، و به

انگیزه دست یافتن به پول پیشگویی می کند؟ تفاوت از زمین تا آسمان است.

سرچشمه های کهانت

در مباحث پیشین اشاره ای اجمالی به ریشه های پیشگویی و کهانت داشتیم، امّا در این بحث به شکل مبسوط تر و منظم تری به آن می پردازیم. کهانت و پیشگویی سه ریشه و سرچشمه دارد:

الف) هوش و ذکاوت کاهن: معمولا پیشگوها آدمهای با هوش و زرنگ و تیزبینی هستند، از قرائن و شواهد می توانند آینده افراد را تا حدودی حدس بزنند.