سوگندهای پربار قرآن صفحه 314

«وَصِلَهُ مَنْ قَطَعَکَ; برقرار کردن ارتباط با کسی که رابطه اش را با تو قطع کرده است».

اگر برادرت بخاطر مشکلی بگوید: «دیگر هرگز به خانه ات نمی آیم» تو مقابله به مثل مکن، بلکه عذرخواهی نما و به خانه اش برو.

«وَ اِعْطاءُ مَنْ حَرَمَکَ; محروم نکردن کسی که تو را محروم کرده است».

مثل اینکه بر اثر مشکل خاصّی نیاز به وامی داشتی، به یکی از دوستانت که قادر بر پرداختن وام بود مراجعه کردی،تو را از وام محروم کرد. پس از چندی او نیاز به وام پیدا کرد و به تو مراجعه کرد و تو هم قادر بر تأمین خواسته اش هستی، امام صادق(علیه السلام)فرماید او را محروم نکن. مبادا کار زشت او را یادآوری کنی و شرمنده

اش نمایی، تو با خدا معامله کن.

«وَ قَوْلُ الْحَقِّ وَ لَوْ عَلی نَفْسِکَ; حق را بگو هر چند به ضرر و زیان تو باشد».(1)

حضرت علی(علیه السلام) می فرماید: «از علایم ایمان آن است که راست بگویی هر چند به ضرر تو باشد و از دروغ بپرهیز، هر چند به نفع تو باشد».(2)

امام صادق(علیه السلام) در روایت دیگری سه چیز را به عنوان مکارم الاخلاق بیان می کند: «اَلصَّفْحُ عَنِ النّاسِ وَ مُواساهُ الرَّجُلِ اَخاهُ فی مالِهِ وَ ذِکْرُ اللهِ کَثیراً; مدارا کردن با مردم و رعایت مواسات در اموال و زیاد به یاد خدا بودن از مصادیق مکارم الاخلاق است».(3)

1 . میزان الحکمه، ج 3، حرف الخاء، باب 1110، ح 5055.
2 . نهج البلاغه، کلمات قصار، 458 .
3 . میزان الحکمه، ج 3، حرف الخاء، باب 1110، ح 5056 .

2. سوگندهای سوره حاقّه

توضیح

یکی دیگر از سوره هایی که دو سوگند پی در پی دارد، شصت و نهمین سوره قرآن، یعنی سوره حاقّه است. این سوره که پنجاه و دو آیه دارد، از سوره هایی است که در مکّه نازل شده، و همان ویژگیهای سوره های مکّی را دارد; یعنی آیاتش کوتاه و کوبنده است و پیرامون قیامت و نبوّت سخن می گوید. و از آنجا که کلمه «الحاقه» در آیه اوّل و دوم این سوره آمده، آن را سوره حاقّه نامیده اند. حاقّه به معنای چیزی است که قطعیّت و واقعیّت دارد. این کلمه در حقیقت اشاره به جهان آخرت و روز قیامت است، که واقعیّت دارد و قطعی الوقوع است. در اواسط این سوره دو سوگند وجود دارد که موضوع بحث ماست. توجّه فرمایید:

سوگند به آنچه

می بینید، و آنچه نمی بینید، که این گفتار رسول بزرگواری است و گفته شاعری نیست، امّا کمتر ایمان می آورید! ونه گفته کاهنی، هر چند کمتر متذکّر می شوید. کلامی است که از سوی پروردگار عالمیان نازل شده است.