سوگندهای پربار قرآن صفحه 329

«(وَلَقَدْ هَمَّتْ بِهِ وَهَمَّ بِهَا لَوْلاَ أَنْ رَّأَی بُرْهَانَ رَبِّهِ کَذَلِکَ لِنَصْرِفَ عَنْهُ السُّوءَ وَالْفَحْشَاءَ إِنَّهُ مِنْ عِبَادِنَا الْمُخْلَصِینَ); آن زن (زلیخا) قصدِ او (یوسف) کرد; و او نیز اگر برهان پروردگار را نمی دید قصد وی می نمود. این چنین کردیم تا بدی و فحشا را از او دور سازیم; چرا که او از بندگان مخلص ما بود».(1)

حضرت یوسف(علیه السلام) در مقابل تهدیدات زلیخا و برای رهایی از گناه و معصیت، خطاب به پروردگار عرض کرد:

«(رَبِّ السِّجْنُ أَحَبُّ إِلَیَّ مِمَّا یَدْعُونَنِی إِلَیْهِ وَإِلاَّ تَصْرِفْ عَنِّی کَیْدَهُنَّ أَصْبُ إِلَیْهِنَّ وَأَکُنْ مِّنَ الْجَاهِلِینَ); پروردگارا! زندان نزد من محبوبتر است از آنچه اینها مرا بسوی آن می خوانند. و اگر مکر و نیرنگ آنها را از من بازنگردانی، بسوی آنان متمایل خواهم شد و از جاهلان خواهم بود».(2)

و

بالاخره آن حضرت در راه مبارزه با نفس آن قدر موفّق شد که به لطف پروردگار به تخت سلطنت نشست و در دنیا و آخرت عزیز شد.

رابطه قیامت و نفس لوّامه

سؤال: چه رابطه ای بین قسم اوّل (قیامت) و قسم دوم (نفس لوّامه) وجود دارد که خداوند به این دو قسم یاد کرده، و آنها را در کنار هم نهاده است؟

جواب: ارتباط این دو آشکار و روشن است; نفس لوّامه دادگاه کوچکی است که در درون انسان تشکیل می شود و وجدان بیدار، قاضی و نفس متّهم آن است. و قیامت دادگاه بزرگی است که در جهان دیگر تشکیل می شود و خداوند قاضی، و نفس انسانی متّهم آن است. به تعبیر دیگر نفس لوّامه دلیل بر قیامت است، زیرا خدایی که در این دنیا دادگاهی در وجود انسان آفریده، تا نفس خویش را محاکمه کند، آیا در جهان آخرت دادگاهی به مراتب بزرگتر و دقیقتر برپا نخواهد کرد؟