سوگندهای پربار قرآن صفحه 330

قسم به این دو دادگاه (دادگاه کوچک درون وجود انسان، و دادگاه عظیم جهان آخرت) که خداوند متعال قادر بر آفرینش دوباره انسان برای حضور وی در دادگاه جهان آخرت خواهد بود.

انسان وقتی به این نکات و ظرائف قرآن فکر می کند در می یابد که الفاظ و تعبیرات قرآن چقدر دقیق و حساب شده است.

مقسم له: معاد

سؤال: خداوند متعال برای توجّه به چه مطلب مهمّی به دادگاه کوچک وجدان بیدار انسانها در دنیا، و دادگاه بزرگ روز قیامت در جهان آخرت سوگند خورده است؟

پاسخ: معاد جسمانی مطلب مهمّی است که خداوند برای اثبات آن، دو قسم

یاد کرده است. توجّه کنید:

«(أَیَحْسَبُ الاِْنسَانُ أَلَّنْ نَّجْمَعَ عِظَامَهُ); آیا انسان می پندارد که هرگز استخوانهای او را جمع نخواهیم کرد؟!»

برخی از مفسّران قرآن معتقدند که آیه فوق جمله محذوفی دارد که آن را تفسیر می کند. یعنی آیه مذکور قرینه و شاهد بر آن جمله محذوف است. آن جمله به شرح زیر است:

«لتبعثنّ جمیعاً یوم القیامه; بدون شک تمام انسانها در روز قیامت مبعوث می شوند».

آیه مورد بحث شبیه آیات آخر سوره یس است. طبق آنچه در آن آیات آمده، مرد عرب بیابانی استخوان پوسیده ای پیدا کرد و با خود گفت: «لاََخْصِمَنَّ مُحَمَّداً» دلیل دندان شکنی برای نفی معاد که پیامبر مسلمانان از آن دفاع می کند یافتم. این استخوان را در جلوی آن حضرت خرد می کنم، و روی زمین می ریزم، سپس از او می پرسم چه کسی قادر است این استخوان خرد شده را دوباره به شکل انسان بازگرداند؟ خدمت