سوگندهای پربار قرآن صفحه 335

نخست اینکه نفس امّاره موجودی تسویل گر، حقّه باز و فریبکار است. ابتدا درِ باغ سبز به انسان نشان می دهد، سپس ضربه می زند.

دیگر اینکه دو چهره و منافق است، در ابتدای کار چهره واقعی خویش را نشان نمی دهد، بلکه از در دوستی و دلسوزی وارد می شود، تا بتواند انسان را از بندگی خدا منصرف کند. مثلا هنگامی که کسی موفّق به انفاق نمی شود و در زیر ضربات شلاّق نفس لوّامه قرار می گیرد، به او می گوید: «اشکالی ندارد، زیرا هدف تو کاری مهمتر، یعنی تأمین آتیه همسر و فرزندانتان بوده است!»

یا اگر کار خیر دیگری را ترک کرده و مورد سرزنش نفس لوّامه قرار گرفته، به او می گوید: «اشکالی ندارد، زیرا قبلا کار خیری انجام داده ای!» یا به جوانی که از مجالس معصیت گریزان است، می گوید: «چنین مجالسی برای جوانی مثل تو لازم است، چون جوان نیاز به تفریح و سرگرمی دارد. بعداً توبه می کنی!»

و هنگامی که انسان را آلوده گناه و معصیت، و ترک عبادت و خیرات کرد، چهره واقعی اش را نشان می دهد و

همچون دشمنی خطرناک و بی رحم بر انسان مسلّط می گردد، تا آنجا که انسان بی اجازه او قدم از قدم بر نمی دارد و کاملا رام و مطیع او می گردد.

4. سوگندهای سوره طارق

توضیح

چهارمین سوره ای که حاوی قسم های دوگانه است، سوره طارق است. به آیات مربوط به این بحث، آیه یکم تا نهم، توجّه فرمائید:

سوگند به آسمان و کوبنده شب! و تو نمی دانی کوبنده شب چیست؟ همان ستاره درخشان وشکافنده تاریکیهاست! (به این آیت بزرگ الهی سوگند) که هر کس مراقب ومحافظی دارد! انسان باید بنگرد که از چه چیز آفریده شده! از یک آب جهنده خلق شده است، آبی که از میان پشت و سینه ها خارج می شود! مسلّماً او = خدایی که انسان را از چنین چیز پستی آفریده می تواند او را بازگرداند! در آن روز که اسرار نهان (انسان) آشکار می شود!

آسمان چیست؟

خداوند متعال در این سوره به دو چیز سوگند یاد کرده است: آسمان و طارق!