سوگندهای پربار قرآن صفحه 342

آری، افکار و نیّات درونی، آثاری بر جسم و روح انسان می گذارد که فرشتگان از آن آثار پی به نیّات ما می برند.

به قول شاعر: «از کوزه برون همان تراود که در اوست».

نامه اعمال در آیات قرآن:

برای تکمیل این بحث، به دو سلسله از آیاتی که در مورد نامه اعمال است، اشاره می کنیم:

1. در آیات 18-16 سوره ق می خوانیم:

«(وَلَقَدْ خَلَقْنَا الاِْنْسَانَ وَنَعْلَمُ مَا تُوَسْوِسُ بِهِ نَفْسُهُ وَنَحْنُ أَقْرَبُ إِلَیْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِیدِ * إِذْ یَتَلَقَّی الْمُتَلَقِّیَانِ عَنِ الْیَمِینِ وَعَنِ الشِّمَالِ قَعِیدٌ * مَّا یَلْفِظُ مِنْ قَوْل إِلاَّ لَدَیْهِ رَقِیبٌ عَتِیدٌ); ما انسان را آفریدیم و وسوسه های او را می دانیم، و ما به او از رگ قلبش نزدیکتریم! (به خاطر بیاورید) هنگامی را که دو فرشته راست و

چپ که ملازم انسانند اعمال او را دریافت می دارند; انسان هیچ سخنی را بر زبان نمی آورد مگر اینکه همان دم، فرشته ای مراقب و آماده برای انجام مأموریّت (و ضبط آن) است!».

سؤال: با توجّه به اینکه خداوند متعال عالِم بر همه چیز، و به تعبیر آیه مورد بحث از رگ گردن انسان نیز به او نزدیکتر است، چه نیازی به مراقبینی چون فرشتگان است تا اعمال انسان را ثبت و ضبط نمایند؟ و در یک جمله کوتاه فرشتگان حافظان اعمال چه کاره اند؟

جواب: امام صادق(علیه السلام) در پاسخ این سؤال، دو نقش برای فرشتگان مورد بحث بیان کرده است:(1)

الف) نظارت فرشتگان تأکیدی است بر علم وآگاهی پروردگار، تا بشر بیشتر مراقب اعمال خویش باشد. اگر انسان یک ناظر داشته باشد شاید توجّهی نکند، امّا چنانچه احساس کند چندین نفر ناظر اعمال او هستند دقّت بیشتری خواهد کرد.