سوگندهای پربار قرآن صفحه 347

مکّه تببین اصول اعتقادی اسلام بود. امّا سوره های مدنی که پس از تشکیل حکومت اسلامی و شکل گرفتن جامعه اسلامی و انعقاد نهادهای اجتماعی چون ارتش و بیت المال و مانند آن نازل شد، در مورد مسائل مختلف سیاسی، اقتصادی، نظامی، اجتماعی و مانند آن بحث کرده است.

خلاصه اینکه دوران مکّه و مدینه هر کدام اقتضائاتی داشته، که آیات قرآن مطابق همان اقتضائات نازل می شد.

سوره ضحی از جمله سوره های مکّی است، و لهذا در مورد وحی و نبوّت که از اصول اعتقادی مسلمانان است، بحث می کند.

شأن نزول: قطع موقّت وحی

مدّتی جبرئیل امین بر پیامبر خدا نازل نشد، و آن حضرت وحی الهی دریافت نکرد. این مدّت را 15 روز یا کمتر یا بیشتر تا 40 روز گفته اند. دشمنان اسلام، و مشرکان مکّه این مطلب را بهانه کرده، و بر علیه حضرت رسول(صلی الله علیه وآله) سم پاشی کردند. گفتند: «قطع وحی دلیل بر خشم و غضب خداوند نسبت به پیامبر مسلمانان، و عدم رضایت پروردگار از اوست!».

این سخنان بی اساس در سرتاسر مکّه پخش

شد. و بدین وسیله مسلمانان و پیامبر اسلام تحت فشار قرار گرفتند. خداوند متعال برای دفع این اتّهام، و شکستن توطئه بت پرستان، آیات سوره ضحی را نازل کرد که پروردگارت تو را رها نکرده، و از تو خشمگین نیست.

فلسفه قطع موقّت وحی

دانشمندان و مفسّران دو علّت برای قطع موقّت وحی بیان کرده اند:

الف) همه بفهمند آنچه پیامبر می گوید از خودش نیست، بلکه از سوی خداست، که به وسیله پیک وحی بر او نازل می شود. ضمناً بهانه برخی از مشرکان که گاه