سوگندهای پربار قرآن صفحه 354

محدوده شفاعت

گنهکاران بر دو دسته اند:

1. کسانی که تمام پل های پشت سر خود را خراب کرده اند، اینان مشمول شفاعت نیستند; زیرا شفاعت باید با اجازه خداوند صورت گیرد، و خداوند حکیم اجازه شفاعت نسبت به چنین افرادی نمی دهد.

2. آن دسته از آلودگانِ به گناه که موفّق بر توبه نشده، امّا پل های پشت سر خویش را نیز ویران نکرده اند، این گروه مستحق شفاعتند.

جهت روشن تر شدن بحث برای هر کدام مثالی می زنیم:

در صحنه کربلا دو نفر را می یابیم که هر یک مصداق یکی از دو گروه بالاست; عمر بن سعد گنهکاری

است که موفّق بر توبه از خطاها و گناهان و اشتباهات خود نشد، ولی تمام پلهای پشت سر خود را خراب کرد. او در راه حبّ دنیا و وابستگی به پُست و مقام و ملک ری، تا آنجا پیشرفت که گفت:

«می گویند خداوند بهشت و جهنّمی آفریده، و انسانها را در جهان آخرت مجازات می کند. اگر این مطلب راست باشد پس از قتل حسین و رسیدن به حکومت و مقام، توبه می کنم! و اگر دروغ باشد ملک و مقام را از دست نداده ام!».(1)

چنین انسانی لیاقت شفاعت را ندارد، و خداوند به هیچ شفیعی اجازه شفاعت برای او را نمی دهد.

اما حرّ بن یزید ریاحی هر چند گناه بزرگی چون بستن راه بر امام معصوم را در کارنامه دارد، ولی تمام پل های پشت سر خویش را خراب نکرد. هنگامی که با سپاه امام حسین(علیه السلام) روبه رو شد، و راه را بر امام بست، و امام از این کار زشت او عصبانی شد، و به او نفرین کرد: «ثکلتک امک; مادرت به عزایت بنشیند» خطاب به حضرت عرض کرد: «یابن رسول الله سخن از مادرم به میان آوردی، ولی چه کنم که مادرت دختر رسول خداست و نمی توانم سخنی درباره اش بگویم!»(2) و کمترین جسارت و