- مقدّمه 1
- سوگندهای پرمعنای قرآن 1
- تفاوت تفسیر موضوعی و ترتیبی 1
- عظمت قرآن مجید 2
- توضیح 6
- تفکّر و تأمّل در مضامین آیات قرآن 6
- 1. حکم شرعی سوگند یاد کردن 8
- 2. سوگند به غیر خدا 16
- 3. ماهیّت و محتوای سوگند 22
- 4. فلسفه سوگندهای خداوند 23
- 5. شیوه های بحث از قسم های قرآن 30
- مقدمه 32
- فصل اول: قسمهای یازده گانه و تهذیب نفس 32
- اشاره 33
- نکته اوّل:آنچه خداوند بدان سوگند خورده است 33
- خورشید عالمتاب 34
- آثار و اسرار نور خورشید 36
- سوگند به ماه 40
- گوشه ای از برکات کره ماه 42
- سوگند به روح انسان 45
- روح در قرآن 48
- توضیح 55
- نکته دوم: آنچه خداوند برای آن سوگند خورده است 55
- اهمیّت تزکیه نفس 56
- تزکیه در کلام پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله) 59
- پاکسازی نفس 60
- راه پاک ماندن 60
- راه تهذیب نفس 61
- سیر و سلوک 62
- برنامه چهارمادّه ای! 66
- آثار تهذیب نفس در دنیا 70
- میوه های معنوی تهذیب نفس 72
- نکته سوم: رابطه «مُقْسَمٌ بِه» و «مُقْسَمٌ لَهُ» 76
- فصل دوم: سوگندهای پنجگانه 78
- اشاره 78
- 1. سوگندهای سوره طور 78
- شرح و تفسیر 79
- تفسیر اوّل: زندگی بنی اسرائیل 79
- تفسیر دوم: مقدّسات تشریعی و تکوینی 81
- تفسیر سوم: تفسیری متفاوت 83
- تفسیر مقسم له 87
- رابطه قسم ها با مقسم له 90
- 2. سوگندهای سوره مرسلات 91
- نکته اوّل: شرح و تفسیر سوگندها 91
- توضیح 91
- نکته دوم: تفسیر مقسم به 96
- اشاره 97
- نکته سوم: پیوند قسم ها با مقسم به 97
- تفسیر دوم: فرشتگان فرمانبردار 98
- توضیح 107
- 3. سوگندهای سوره نازعات 107
- تفسیر اوّل: گروههای از فرشتگان 107
- تفسیر دوم: مجاهدان راه خدا 114
- توضیح 122
- شرح و تفسیر: تفکّر و اندیشه 122
- 4. سوگندهای سوره فجر 122
- اشاره 122
- سوگندهای پنجگانه و اعمال حج 123
- اسرار مراسم حج 125
- فلسفه اعمال حج 127
- تفسیرهای مختلف، برای آیه واحد! 130
- توضیح 132
- تفسیر دوم: تفسیری وسیع تر 132
- تفسیرهای دیگری برای فجر 136
- مقسم له 138
- پیام سوگندهای پنجگانه و مقسم له 140
- فصل سوم: سوگندهای چهارگانه 146
- اشاره 146
- 1. سوگندهای سوره ذاریات 146
- سوگندهای مبهم 147
- مقسم له: اهمیّت معاد 149
- 2. سوگندهای سوره انشقاق 154
- نکات چهارگانه 154
- توضیح 154
- سوگندهای چهارگانه 158
- شرح و تفسیر مقسم له 161
- آینه عبرت! 163
- توضیح 165
- 3. سوگندهای سوره بروج 165
- شرح و تفسیر سوگندهای چهارگانه 165
- شرح و تفسیر مقسم له 168
- رابطه قسم ها و مقسم له 169
- توضیح 171
- 4. سوگندهای سوره تین 171
- نظریّات سه گانه در تفسیر قسم های چهارگانه 171
- مقسم له 176
- نقش مهمّ دوست 183
- ایمان و عمل صالح، ارکان اساسی احسن تقویم 186
- تعریف ایمان 188
- عمل صالح چیست؟ 189
- گستره عمل صالح 193
- فصل چهارم: سوگندهای سه گانه 196
- چرا سوگند به مکّه؟ 196
- توضیح 196
- 1. سوگندهای سوره بلد 196
- کدام پدر و فرزند؟ 198
- فلسفه سوگندهای سه گانه 199
- دنیای عجیب جنین 200
- این همه سوگند برای چه؟ 201
- توضیح 202
- رنجها و بلاها و مشکلات 202
- 1. بیدار کردن انسان از خواب غفلت 203
- 2. تقویت روح و جسم انسان 205
- 3. مشکلات خود ساخته 206
- 4. نتیجه گناهان 207
- 5. بازگشت بسوی خدا 208
- 7. مشکل ظاهری و نعمت واقعی 209
- 6. بلایا برای آزمایش 209
- تفاوت سوره های مکّی و مدنی 210
- 2. سوگندهای سوره صافّات 210
- اشاره 210
- تفاسیر سه گانه، برای سوگندهای سه گانه 212
- مقسم له، یا چیزی که برای آن سوگند یاد شده 217
- حدیث طلا و نقره! 224
- توضیح 226
- 3. سوگندهای سوره مدّثر 226
- اوّلین سوره ای که بر پیامبر نازل شد! 227
- سوگند اوّل: قسم به ماه 228
- سوگندهای سه گانه 228
- سوگند دوم: قسم به شب 231
- سوگند سوم: قسم به روشنایی صبح 236
- ارتباط سوگندهای سه گانه 236
- مقسم له (آنچه برای آن سوگند خورده شده): 238
- توضیح 241
- 4. سوگندهای سوره تکویر 241
- نشانه های دوازده گانه آغاز قیامت 241
- سوگندهای سه گانه 242
- این همه قسم برای چه؟ 246
- هدایتهای قرآن 248
- آسمان در قرآن 252
- توضیح 255
- 5. سوگندهای سوره لیل 255
- سوگند اوّل و دوم: قسم به شب و روز 256
- توضیح 258
- سوگند سوم: قسم به جنس نر و ماده 258
- دو جنسی ها و تغییر جنسیّت 259
- زمامدار مسلمین 261
- شأن نزول 263
- مقسم له 265
- اشاره 265
- توصیف سخاوت از زبان معصومین(علیهم السلام) 266
- سخاوتمند حقیقی 268
- توضیح 271
- 6. سوگندهای سوره والعادیات 271
- شأن نزول: غزوه ذات السلاسل، یا مراسم حج؟ 271
- ادلّه طرفداران مکّی بودن سوره عادیات 273
- دلیل طرفداران مدنی بودن این سوره 274
- شرح و تفسیر قسمهای سه گانه 274
- جهاد در قرآن مجید 276
- این سوگندها برای چیست؟ 279
- 1. سوگندهای سوره قلم 284
- توضیح 284
- سوگند اوّل: قسم به قلم 284
- فصل پنجم: سوگندهای دوگانه 284
- سوگند دوم: قسم به «ما یسطرون» 286
- این سوگندها برای چه؟ 292
- اشاره 292
- مقسم له اوّل: برچسبهای ناروا 293
- اشاره 293
- فلسفه برچسب ها 296
- فلسفه برچسب جادوگری 297
- فلسفه برچسب کهانت 300
- فلسفه برچسب شاعر 303
- مقسم له دوم: پاداش پیامبر(صلی الله علیه وآله) 304
- اشاره 305
- مقسم له سوم: اخلاق پیامبر(صلی الله علیه وآله) 305
- عفو و بخشش پیامبر(صلی الله علیه وآله) 306
- تفسیر اخلاق عظیم 309
- اخلاق اسلامی 310
- اخلاق اسلامی در جامعه اسلامی 312
- 2. سوگندهای سوره حاقّه 314
- توضیح 314
- چشم، یکی از مهمترین ابزارهای شناخت 315
- سعادت و ابزار آن 315
- سوگندهای دوگانه:دیدنیها و نادیدنیها 317
- شکر نعمت ولایت 318
- این سوگندهای مهم برای چه؟ 320
- توضیح 323
- سوگند اوّل: قسم به روز قیامت 323
- 3. سوگندهای سوره قیامت 323
- سوگند دوم: قسم به وجدان بیدار 325
- مقسم له: معاد 330
- 4. سوگندهای سوره طارق 335
- توضیح 335
- فلسفه سوگند به آسمان و ستارگان درخشان 338
- هدف از سوگندها : توجه به معاد وقیامت 341
- چگونگی معاد و بازگشت انسانها 344
- توضیح 346
- تفاوت های سوره های مکّی و مدنی 346
- 5. سوگندهای سوره ضحی 346
- شأن نزول: قطع موقّت وحی 347
- سوگند به روز و شب برای چه؟ 349
- اشاره 349
- شرح و تفسیر سوگندها 349
- آزار و اذیّتهای مشرکان 351
- محبّتهای خداوند 351
- عاقبت به خیری 351
- توضیح 355
- نعمت اوّل: پناه دادن به هنگام یتیمی! 355
- سه نعمت بزرگ و سه وظیفه حسّاس 355
- نعمت دوم: یافتن به هنگام گم شدن! 356
- نعمت سوم: کمک های مالی 357
- وظیفه اوّل: اکرام یتیمان 359
- وظیفه دوم: رسیدگی به نیازمندان 361
- وظیفه سوم: بیان نعمتهای الهی و شکر آن 363
- شکر نعمت در روایات معصومین(علیهم السلام): 365
- اسلام آیین خشونت یا رحمت؟ 366
- 1. سوگند سوره نحل 367
- فصل ششم: سوگندهای یگانه 367
- اشاره 367
- سخنی پیرامون واژه «الله» 368
- شرح و تفسیر آیه 368
- بدعت مشروع و نامشروع! 370
- بدعت در آیات قرآن 373
- وظیفه دانشمندان در مقابل بدعتها 375
- منشأ مشکلات عصر جاهلیّت 376
- بدعت خاص و عام 377
- آثار و عواقب بدعت! 379
- سرچشمه بدعت 382
- 2. سوگند دوم سوره نحل 383
- توضیح 383
- اتمام حجّت با آمدن پیامبران 384
- تسویلات شیطانی 386
- تسویلات شیاطین عصر ما 387
- گناه در لباس عبادت! 388
- مبادی تزیین اعمال 390
- اشاره 395
- 3. سوگند سوره نساء 395
- شأن نزول: اختلاف زبیر و حاطب 395
- سوگند به ربّ 396
- مقام تسلیم 397
- 4. سوگند سوره حجر 400
- توضیح 406
- 5. سوگند سوره مریم 406
- شرح و تفسیر آیه سوگند: معاد جسمانی 406
- نکات قابل ملاحظه 409
- حقیقت تقوا 411
- تقوا از دیدگاه امام صادق(علیه السلام) 413
- تقوا در نظر امام المتّقین 414
- 6. سوگند سوره ذاریات 415
- شرح و تفسیر: نشانه های سه گانه توحید 415
- توضیح 415
- تقدیر روزی یا تلاش برای روزی؟ 419
- معضل بیکاری و وظیفه مسئولین 421
- مباحث تکمیلی 422
- 7. سوگند سوره معارج 429
- توضیح 429
- شرح و تفسیر 429
- آثار ایمان به معاد 433
- تأثیر ایمان به معاد در زندگی حضرت علی(علیه السلام) 433
- قصه عذاب قوم لوط 438
- توضیح 438
- 8. سوگند سوره حجر 438
- درس های عبرت داستان قوم لوط 440
- مستی دنیای امروز 444
- 9 تا 12. سوگند سوره های یس، صاد، ق و دخان 446
- عصر در لغت 454
- 13. سوگند سوره عصر 454
- اشاره 454
- 1. غروب آفتاب 455
- عصر در کلمات مفسّران 455
- اشاره 455
- 2. مجموعه تاریخ بشر 456
- 3. عصر قیام پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله) 463
- 4. عصر قیام حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) 465
- 5. وجود انسان 466
- 6. فشارها و حوادث 468
- 7. نماز عصر 469
- کدام تفسیر صحیح است؟ 471
- اشاره 474
- دستور العمل های چهار مادّه ای 474
- 1. ایمان 474
- 2. عمل صالح 477
- 3. تواصی به حقّ 479
- 4. تواصی به صبر 483
- 14 و 15. سوگند سوره نجم و واقعه 487
- توضیح 487
- اهمیّت کارهای زیربنایی 488
- لحظه غروب ستارگان 489
- کدام ستاره؟ 489
- سوگند به مدار ستارگان 490
- آنچه برای آن قسم یاد شده است 491
- قرآن کریم 492
- حُبُک، معجزه علمی قرآن! 495
- اشاره 495
- 16. سوگند سوره ذاریات 495
- لجاجت و تعصّب 499
خانواده اش را در میان آن خانواده یتیم تقسیم کرد.
معاذ، یکی از اصحاب پیامبر که ناظر این داستان بود، دستی بر سر آن نوجوان کشید، و پس از این اظهار محبّت خطاب به وی گفت: «جَعَلَکَ خَلَفاً لاَِبیکَ; خداوند تو را جانشین صالحی برای پدر شهیدت قرار دهد».
پیامبر اسلام خطاب به معاذ فرمود: می دانی چه کردی؟
عرض کرد: نه یا رسول الله!
حضرت فرمود: «لایَلی اَحَدٌ مِنْکُمْ، یَتیماً فَیُحْسِنُ وِلایَتَهُ، وَ وَضَعَ یَدَهُ عَلی رَأْسِهِ، اِلاّ کَتَبَ اللهُ لَهُ بِکُلِّ شَعْرَه حَسَنَهً، وَمَحا عَنْهُ بِکُلِّ شَعْرَه سَیِّئَهً، وَرَفَعَ لَهُ بِکُلِّ شَعْرَه دَرَجَهً; هر یک از شما که نزد یتیمی رود، و با او رابطه دوستانه ای داشته باشد، و دست نوازش بر سرش بکشد، خداوند معادل موهای سر یتیم به او حسنه می دهد، و به همان مقدار گناهانش را محو می کند، و به همان تعداد بر درجاتش می افزاید».(1)
بی جهت نیست که خداوند، پیامبرش را مأمور اکرام ورسیدگی به یتیمان می کند، تا این آثار فراوان نصیبش گردد.
کسانی که ما را متّهم به خشونت می کنند این روایات مملوّ از محبّت و عاطفه و مهر و مودّت را مطالعه کنند تا در برابر اتّهامی که بر ما وارد می کنند شرمنده شوند.
در روایت دیگری از پیامبر اسلام(صلی الله علیه وآله) می خوانیم: «اِنَّ الْیَتیمَ اِذا بَکی اِهْتَزَّ لَهُ الْعَرْشُ فَیَقُولُ الرَّبُّ تَبارَکَ وَ تَعالی... فَوَعِزَّتی وَ
جَلالی لایَسْکُتُهُ اَحَدٌ اِلاّ اُوجِبَتْ لَهُ الْجَنَّهُ; هنگامی که یتیمی (به خاطر تنهایی و غربت، یا گرسنگی، یا بیماری، یا کمبود مهر و محبّت، و مانند آن) گریه کند عرش خدا به لرزه در می آید... پس خداوند می فرماید: هر کس موفّق شود (مشکل یتیم را حل کند و در نتیجه) او را ساکت نماید، بهشت بر او واجب می شود».(2)
توجّه به ایتام در هر عصر و زمانی، مخصوصاً در عصر و زمان و کشور ما که بر اثر
1 . مجمع البیان، ج 10، ص 385، تفسیر سوره ضحی.
2 . بحار الانوار، ج 72، ص 5، ح 12.