- مقدّمه 1
- سوگندهای پرمعنای قرآن 1
- تفاوت تفسیر موضوعی و ترتیبی 1
- عظمت قرآن مجید 2
- تفکّر و تأمّل در مضامین آیات قرآن 6
- توضیح 6
- 1. حکم شرعی سوگند یاد کردن 8
- 2. سوگند به غیر خدا 16
- 3. ماهیّت و محتوای سوگند 22
- 4. فلسفه سوگندهای خداوند 23
- 5. شیوه های بحث از قسم های قرآن 30
- مقدمه 32
- فصل اول: قسمهای یازده گانه و تهذیب نفس 32
- اشاره 33
- نکته اوّل:آنچه خداوند بدان سوگند خورده است 33
- خورشید عالمتاب 34
- آثار و اسرار نور خورشید 36
- سوگند به ماه 40
- گوشه ای از برکات کره ماه 42
- سوگند به روح انسان 45
- روح در قرآن 48
- نکته دوم: آنچه خداوند برای آن سوگند خورده است 55
- توضیح 55
- اهمیّت تزکیه نفس 56
- تزکیه در کلام پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله) 59
- راه پاک ماندن 60
- پاکسازی نفس 60
- راه تهذیب نفس 61
- سیر و سلوک 62
- برنامه چهارمادّه ای! 66
- آثار تهذیب نفس در دنیا 70
- میوه های معنوی تهذیب نفس 72
- نکته سوم: رابطه «مُقْسَمٌ بِه» و «مُقْسَمٌ لَهُ» 76
- اشاره 78
- فصل دوم: سوگندهای پنجگانه 78
- 1. سوگندهای سوره طور 78
- شرح و تفسیر 79
- تفسیر اوّل: زندگی بنی اسرائیل 79
- تفسیر دوم: مقدّسات تشریعی و تکوینی 81
- تفسیر سوم: تفسیری متفاوت 83
- تفسیر مقسم له 87
- رابطه قسم ها با مقسم له 90
- 2. سوگندهای سوره مرسلات 91
- نکته اوّل: شرح و تفسیر سوگندها 91
- توضیح 91
- نکته دوم: تفسیر مقسم به 96
- اشاره 97
- نکته سوم: پیوند قسم ها با مقسم به 97
- تفسیر دوم: فرشتگان فرمانبردار 98
- 3. سوگندهای سوره نازعات 107
- تفسیر اوّل: گروههای از فرشتگان 107
- توضیح 107
- تفسیر دوم: مجاهدان راه خدا 114
- شرح و تفسیر: تفکّر و اندیشه 122
- 4. سوگندهای سوره فجر 122
- توضیح 122
- اشاره 122
- سوگندهای پنجگانه و اعمال حج 123
- اسرار مراسم حج 125
- فلسفه اعمال حج 127
- تفسیرهای مختلف، برای آیه واحد! 130
- توضیح 132
- تفسیر دوم: تفسیری وسیع تر 132
- تفسیرهای دیگری برای فجر 136
- مقسم له 138
- پیام سوگندهای پنجگانه و مقسم له 140
- اشاره 146
- فصل سوم: سوگندهای چهارگانه 146
- 1. سوگندهای سوره ذاریات 146
- سوگندهای مبهم 147
- مقسم له: اهمیّت معاد 149
- 2. سوگندهای سوره انشقاق 154
- توضیح 154
- نکات چهارگانه 154
- سوگندهای چهارگانه 158
- شرح و تفسیر مقسم له 161
- آینه عبرت! 163
- 3. سوگندهای سوره بروج 165
- توضیح 165
- شرح و تفسیر سوگندهای چهارگانه 165
- شرح و تفسیر مقسم له 168
- رابطه قسم ها و مقسم له 169
- 4. سوگندهای سوره تین 171
- توضیح 171
- نظریّات سه گانه در تفسیر قسم های چهارگانه 171
- مقسم له 176
- نقش مهمّ دوست 183
- ایمان و عمل صالح، ارکان اساسی احسن تقویم 186
- تعریف ایمان 188
- عمل صالح چیست؟ 189
- گستره عمل صالح 193
- فصل چهارم: سوگندهای سه گانه 196
- توضیح 196
- چرا سوگند به مکّه؟ 196
- 1. سوگندهای سوره بلد 196
- کدام پدر و فرزند؟ 198
- فلسفه سوگندهای سه گانه 199
- دنیای عجیب جنین 200
- این همه سوگند برای چه؟ 201
- توضیح 202
- رنجها و بلاها و مشکلات 202
- 1. بیدار کردن انسان از خواب غفلت 203
- 2. تقویت روح و جسم انسان 205
- 3. مشکلات خود ساخته 206
- 4. نتیجه گناهان 207
- 5. بازگشت بسوی خدا 208
- 7. مشکل ظاهری و نعمت واقعی 209
- 6. بلایا برای آزمایش 209
- تفاوت سوره های مکّی و مدنی 210
- 2. سوگندهای سوره صافّات 210
- اشاره 210
- تفاسیر سه گانه، برای سوگندهای سه گانه 212
- مقسم له، یا چیزی که برای آن سوگند یاد شده 217
- حدیث طلا و نقره! 224
- 3. سوگندهای سوره مدّثر 226
- توضیح 226
- اوّلین سوره ای که بر پیامبر نازل شد! 227
- سوگند اوّل: قسم به ماه 228
- سوگندهای سه گانه 228
- سوگند دوم: قسم به شب 231
- سوگند سوم: قسم به روشنایی صبح 236
- ارتباط سوگندهای سه گانه 236
- مقسم له (آنچه برای آن سوگند خورده شده): 238
- توضیح 241
- 4. سوگندهای سوره تکویر 241
- نشانه های دوازده گانه آغاز قیامت 241
- سوگندهای سه گانه 242
- این همه قسم برای چه؟ 246
- هدایتهای قرآن 248
- آسمان در قرآن 252
- 5. سوگندهای سوره لیل 255
- توضیح 255
- سوگند اوّل و دوم: قسم به شب و روز 256
- توضیح 258
- سوگند سوم: قسم به جنس نر و ماده 258
- دو جنسی ها و تغییر جنسیّت 259
- زمامدار مسلمین 261
- شأن نزول 263
- مقسم له 265
- اشاره 265
- توصیف سخاوت از زبان معصومین(علیهم السلام) 266
- سخاوتمند حقیقی 268
- 6. سوگندهای سوره والعادیات 271
- توضیح 271
- شأن نزول: غزوه ذات السلاسل، یا مراسم حج؟ 271
- ادلّه طرفداران مکّی بودن سوره عادیات 273
- دلیل طرفداران مدنی بودن این سوره 274
- شرح و تفسیر قسمهای سه گانه 274
- جهاد در قرآن مجید 276
- این سوگندها برای چیست؟ 279
- 1. سوگندهای سوره قلم 284
- سوگند اوّل: قسم به قلم 284
- توضیح 284
- فصل پنجم: سوگندهای دوگانه 284
- سوگند دوم: قسم به «ما یسطرون» 286
- اشاره 292
- این سوگندها برای چه؟ 292
- اشاره 293
- مقسم له اوّل: برچسبهای ناروا 293
- فلسفه برچسب ها 296
- فلسفه برچسب جادوگری 297
- فلسفه برچسب کهانت 300
- فلسفه برچسب شاعر 303
- مقسم له دوم: پاداش پیامبر(صلی الله علیه وآله) 304
- اشاره 305
- مقسم له سوم: اخلاق پیامبر(صلی الله علیه وآله) 305
- عفو و بخشش پیامبر(صلی الله علیه وآله) 306
- تفسیر اخلاق عظیم 309
- اخلاق اسلامی 310
- اخلاق اسلامی در جامعه اسلامی 312
- 2. سوگندهای سوره حاقّه 314
- توضیح 314
- چشم، یکی از مهمترین ابزارهای شناخت 315
- سعادت و ابزار آن 315
- سوگندهای دوگانه:دیدنیها و نادیدنیها 317
- شکر نعمت ولایت 318
- این سوگندهای مهم برای چه؟ 320
- توضیح 323
- 3. سوگندهای سوره قیامت 323
- سوگند اوّل: قسم به روز قیامت 323
- سوگند دوم: قسم به وجدان بیدار 325
- مقسم له: معاد 330
- 4. سوگندهای سوره طارق 335
- توضیح 335
- فلسفه سوگند به آسمان و ستارگان درخشان 338
- هدف از سوگندها : توجه به معاد وقیامت 341
- چگونگی معاد و بازگشت انسانها 344
- توضیح 346
- تفاوت های سوره های مکّی و مدنی 346
- 5. سوگندهای سوره ضحی 346
- شأن نزول: قطع موقّت وحی 347
- سوگند به روز و شب برای چه؟ 349
- شرح و تفسیر سوگندها 349
- اشاره 349
- آزار و اذیّتهای مشرکان 351
- عاقبت به خیری 351
- محبّتهای خداوند 351
- سه نعمت بزرگ و سه وظیفه حسّاس 355
- توضیح 355
- نعمت اوّل: پناه دادن به هنگام یتیمی! 355
- نعمت دوم: یافتن به هنگام گم شدن! 356
- نعمت سوم: کمک های مالی 357
- وظیفه اوّل: اکرام یتیمان 359
- وظیفه دوم: رسیدگی به نیازمندان 361
- وظیفه سوم: بیان نعمتهای الهی و شکر آن 363
- شکر نعمت در روایات معصومین(علیهم السلام): 365
- اسلام آیین خشونت یا رحمت؟ 366
- 1. سوگند سوره نحل 367
- فصل ششم: سوگندهای یگانه 367
- اشاره 367
- شرح و تفسیر آیه 368
- سخنی پیرامون واژه «الله» 368
- بدعت مشروع و نامشروع! 370
- بدعت در آیات قرآن 373
- وظیفه دانشمندان در مقابل بدعتها 375
- منشأ مشکلات عصر جاهلیّت 376
- بدعت خاص و عام 377
- آثار و عواقب بدعت! 379
- سرچشمه بدعت 382
- 2. سوگند دوم سوره نحل 383
- توضیح 383
- اتمام حجّت با آمدن پیامبران 384
- تسویلات شیطانی 386
- تسویلات شیاطین عصر ما 387
- گناه در لباس عبادت! 388
- مبادی تزیین اعمال 390
- اشاره 395
- شأن نزول: اختلاف زبیر و حاطب 395
- 3. سوگند سوره نساء 395
- سوگند به ربّ 396
- مقام تسلیم 397
- 4. سوگند سوره حجر 400
- توضیح 406
- شرح و تفسیر آیه سوگند: معاد جسمانی 406
- 5. سوگند سوره مریم 406
- نکات قابل ملاحظه 409
- حقیقت تقوا 411
- تقوا از دیدگاه امام صادق(علیه السلام) 413
- تقوا در نظر امام المتّقین 414
- 6. سوگند سوره ذاریات 415
- توضیح 415
- شرح و تفسیر: نشانه های سه گانه توحید 415
- تقدیر روزی یا تلاش برای روزی؟ 419
- معضل بیکاری و وظیفه مسئولین 421
- مباحث تکمیلی 422
- توضیح 429
- شرح و تفسیر 429
- 7. سوگند سوره معارج 429
- تأثیر ایمان به معاد در زندگی حضرت علی(علیه السلام) 433
- آثار ایمان به معاد 433
- توضیح 438
- قصه عذاب قوم لوط 438
- 8. سوگند سوره حجر 438
- درس های عبرت داستان قوم لوط 440
- مستی دنیای امروز 444
- 9 تا 12. سوگند سوره های یس، صاد، ق و دخان 446
- عصر در لغت 454
- 13. سوگند سوره عصر 454
- اشاره 454
- 1. غروب آفتاب 455
- عصر در کلمات مفسّران 455
- اشاره 455
- 2. مجموعه تاریخ بشر 456
- 3. عصر قیام پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله) 463
- 4. عصر قیام حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) 465
- 5. وجود انسان 466
- 6. فشارها و حوادث 468
- 7. نماز عصر 469
- کدام تفسیر صحیح است؟ 471
- 1. ایمان 474
- اشاره 474
- دستور العمل های چهار مادّه ای 474
- 2. عمل صالح 477
- 3. تواصی به حقّ 479
- 4. تواصی به صبر 483
- 14 و 15. سوگند سوره نجم و واقعه 487
- توضیح 487
- اهمیّت کارهای زیربنایی 488
- لحظه غروب ستارگان 489
- کدام ستاره؟ 489
- سوگند به مدار ستارگان 490
- آنچه برای آن قسم یاد شده است 491
- قرآن کریم 492
- حُبُک، معجزه علمی قرآن! 495
- 16. سوگند سوره ذاریات 495
- اشاره 495
- لجاجت و تعصّب 499
پادگان ارتش کشید، هنگامی که سلفی هایِ تندروِ وهابی از این جریان مطّلع شدند، آن را بدعت نامیدند، و تمام سیمهای تلفنها را قطعه قطعه کردند. امّا اکنون خبری از این کوته فکریها نیست، آنها از سرتا قدم غرق صنایع وارداتی غربیها شده اند. امّا هنوز هم با بسیاری از چیزهایی که از این قسم بدعت محسوب می شود و ارتباطی با شرع و بدعت حرام ندارد، مبارزه می کنند. آنها جشن میلاد پیامبر(صلی الله علیه وآله) را حرام و بدعت می دانند. مراسم عزاداری و فاتحه برای اموات در روز وفات و سوم و چهلم و سالگرد را حرام می دانند. در حالی که ما اینها را به عنوان یک دستور دینی انجام نمی دهیم، بلکه به عنوان مصداق تعظیم شعائر الهی بجا می آوریم.
برای روشن شدن بدعت حرام و نوآوری های عرفی حلال، باید مرز این دو روشن گردد. آیا
تمام کارها و چیزهایی که در عصر پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله) نبوده، و اکنون بجا می آورند بدعت محسوب شده، و حرام است؟
در این صورت باید مناره های مسجد النبی، بلندگوهای موجود در آن، ستونهای فراوان مسجد، گنبدهای متحرّک، و مانند آن که هیچ کدام در عصر پیامبر نبوده، همگی را بدعت شمرد. در حالی که چنین نیست، زیرا هیچ کس اینها را به عنوان یک دستور دینی نمی داند. مراسمی که برای فوت عزیز از دست رفته برگزار می گردد، که موجب تسلّی خاطر بازماندگان و تکریم شخصیّت آن مرحوم است یک امر عرفی است نه یک دستور دینی تا بدعت شمرده شود.(1)
1 . سؤال: برخی از مراسم فاتحه که ریخت و پاشهای فراوانی در آن می شود، به گونه ای که گاه فقط چندین میلیون تومان برای یک تاج گل هزینه می کنند، و مخارج فاتحه آن قدر سنگین است که صاحبان عزا بر اثر سنگینی این هزینه ها، داغ از دست رفتن عزیزشان را فراموش می کنند. آیا این نوع مراسم نوعی بدعت محسوب نمی شود؟
پاسخ: هرکاری در حدّ اعتدال خوب و شایسته است، و اگر از اعتدال تجاوز شود و به افراط کشانده شود سر از فساد در می آورد، حتّی اگر داروی شفابخش باشد. دارویی که دکتر برای شفای مریض می دهد، و تعداد خاصّ و زمانبندی مخصوصی را مشخّص می کند، اگر نسبت به آن زیاده روی شود باعث مسمومیّت دارویی می گردد، و گاه بیمار را تا سر حدّ مرگ می کشاند. نتیجه اینکه هر چیز در حدّ اعتدال خوب است و اگر از مرز اعتدال بگذرد
و به افراط کشیده شود مطلوب نیست.
بنابراین آنچه ما گفتیم در مورد عزاداری ها و فواتح معتدل است که به افراط کشیده نمی شود، لذا چنانچه زیاده روی شود مانند آنچه در سؤال گفته شد بی شک کار مطلوب و صحیحی نخواهد بود. مخصوصاً که در آداب و دستورات اسلامی آمده است که در روزهای اولیّه مرگ یک شخص، برای بستگان او غذا ببرند، نه اینکه آنها برای دیگران غذا بپزند.