سوگندهای پربار قرآن صفحه 376

منشأ مشکلات عصر جاهلیّت

مردم جزیره العرب (عربستان) در عصر جاهلیّت مشکلات فراوانی داشتند. این مشکلات ریشه ها و عوامل مختلفی داشت، که دو عامل زیر بسیار مؤثّر بود:

1. خرافات; انواع خرافاتی که از عقلهای کوچک و ظرفیّتهای کم آنها نشأت می گرفت، مشکلات متعدّدی برای آنها به وجود آورده بود.

2. بدعتها; اعراب جاهلیّت نیز معتقد به دین و آیین خاصّی بودند، هر چند آیینی تحریف شده بود. ولی نسبت به آیین خود نیز بدعتهای فراوانی می نهادند. از جمله بدعتهای آنها حرام کردن بعضی از خوردنیها مانند بخشی از گوشت و گندم و مانند آن برخود و اختصاص دادن آن به بتها بود که در مباحث پیشین به تفصیل پیرامون آن سخن گفته شد.

یکی دیگر از کارهای زشت آنها کشتن فرزندان به ویژه دختران بود که این بدعت بسیار زشت سه عامل داشت:

الف) آنها دختران را مایه ننگ و عار خویش می دانستند، و لهذا آنها را زنده به گور نموده، و بر این گناه بزرگ افتخار می کردند که آیه شریفه (بِأَیِّ ذَنْب قُتِلَتْ)(1) اشاره به همین مطلب دارد.

ب) عامل دیگر فقر و بدبختی بود، که برای رهایی از آن پسران خود را می کشتند. آیه شریفه (وَلاَ تَقْتُلُوا أَوْلاَدَکُمْ خَشْیَهَ إِمْلاَق نَّحْنُ نَرْزُقُهُمْ وَإِیَّاکُمْ)(2) و آیه شریفه (وَلاَ تَقْتُلُوا أَوْلاَدَکُمْ مِّنْ إِمْلاَق نَّحْنُ نَرْزُقُکُمْ وَإِیَّاهُمْ)(3) اشاره به همین مطلب دارد.

ج) عامل سوم یک بدعت زشت و خطرناک بود. آنها برای تقرّب بیشتر به بتهای بی سود و ضرر، نه تنها برای آنها گاو و گوسفند و شتر قربانی می کردند، که گاه فرزندانشان را نیز به پای

بت سر می بریدند. به آیه زیر توجّه کنید: «(قَدْ خَسِرَ الَّذِینَ

1 . تکویر، آیه 9 .
2 . اسراء، آیه 31 .
3 . انعام، آیه 151 .