سوگندهای پربار قرآن صفحه 378

بدعت مباح. و برای هر کدام مثالی زده، و توضیحاتی داده است. در حالی که بدعت به معنای «ادخال ما لیس من الدین فی الدین» یک حکم بیشتر ندارد و آن حرمت است و نمی توان برای آن اقسام چهارگانه (واجب و مستحب و مکروه و مباح) تصوّر کرد.

بنابراین بدعت خاص حرام است و منظور از بدعت در معارف دینی همین قسم است.

و امّا منظور از بدعت عام، هرگونه نوآوری علمی، ادبی، صنعتی، اقتصادی، نظامی، اجتماعی، پزشکی و مانند آن در سایر علوم و فنون است، که هیچ کس معتقد به حرمت این نوع بدعت و نوآوری نمی باشد، زیرا پیشرفت و ترقّی علم و دانش بدون آن امکان پذیر نیست. کشورهای پیشرفته کشورهایی هستند که همواره در این زمینه ها نوآوری داشته، و نخبگانشان در رشته های مختلف دارای اختراع و اکتشاف باشند. بدین جهت هنگامی که دانشمندان جوان ما به اکتشاف جدید و اختراع تازه ای دست می یابند، غرق در شادی و سرور می شویم.

حتّی اگر در زمینه مسائل دینی نوآوری هایی صورت پذیرد، ولی به دین خدا و پیامبر نسبت داده نشود آن هم اشکالی ندارد.

مسجد النبی در شهر مدینه به هنگامی که پیامبر

اسلام(صلی الله علیه وآله) آن را ساخت تنها یک چهار دیواری به اندازه قامت یک انسان بود، نه سقفی، نه ستونی، نه فرشی، نه وضوخانه ای، نه دستشویی ای، نه وسائل گرمایی، نه ابزار سرد کننده ای، نه قفسه های قرآنی، نه سنگهای مرمری، نه درهای زیبای آن چنانه ای، نه مناره ای، نه گنبدی، نه ساعتی، نه بلندگویی، و نه هیچ چیز دیگر در آن به چشم نمی خورد. بعداً در عصر پیامبر و سپس در عصر امامان(علیهم السلام) و سپس در اعصار دیگر تا عصر و زمان ما، هر روز چیز تازه ای به آن اضافه شد، تا اکنون به صورت باشکوه ترین مسجد دنیا درآمده است. و هیچ کس هیچ یک از چیزهای جدیدی که به مسجد اضافه شده را به عنوان دستور دین مطرح نکرده، و به شرع و شریعت انتساب نداده است(1) و لهذا اشکالی

جواب: اوّلا: روایت مذکور از نظر سند ضعیف است، بنابراین نمی توان به آن تکیه کرد. ثانیاً: مناره فلسفه های سه گانه ای دارد که اهمیّت آن را روشن می کند.

الف) مناره ها آدرس مناسبی برای یافتن مساجد هستند. شخص غریبی که وارد شهر قم یا مشهد می شود، هنگامی که مناره ها و گنبد حرم را ببیند به راحتی حرم

را پیدا می کند و نیازی به پرس و جو ندارد.

ب) مناره واژه ای عربی است، و به معنای محل نور و روشنایی است. بنابراین چراغی که شب هنگام در آن روشن می شود هم اطراف مسجد را روشن می کند و هم باعث می شود که مردم در شب مسجد را راحت تر پیدا کنند. ج) مناره محل اذان گفتن است بدین جهت به آن مأذنه هم می گویند. اگر در صحن مسجد اذان گفته شود یا بلندگو فقط در صحن مسجد نصب شود، صدای اذان به گوش افراد معدودی می رسد، اما اگر از مأذنه و مناره پخش شود جمعیّت فراوانی آن را می شنوند. بنابراین مناره فلسفه روشنی دارد و هیچ دلیلی بر حرمت آن نداریم.