سوگندهای پربار قرآن صفحه 379

ندارد. زیرا آنچه نباید تغییر کند احکام الهی و حرام وحلال خداوند است، اما تغییر عرفیات در قالب نوآوری ها و اختراعات اشکالی ندارد.

نتیجه اینکه بدعت به معنای خاص همواره حرام است و حکم دیگری ندارد، اما بدعت به معنای عام حلال است، هر چند ممکن است احکام دیگری هم داشته باشد.

آثار و عواقب بدعت!

بدعت نتایج شوم و پیامدهای بدی دارد که به چند نمونه آن اشاره می کنیم:

الف) بدعت و ناسازگاری آن با توحید

غالب کارهای خلاف و صفات زشت انسان به نقصان در توحید و خداشناسی باز می گردد. توحید شاخه های مختلفی دارد:

توحید ذات، توحید صفات و توحید افعال. توحید افعالی خود دارای شاخه های متعدّدی از قبیل توحید حاکمیّت، توحید مالکیّت، توحید خالقیّت و مانند آن است. توحید حاکمیّت تشرعیّه یکی از شاخه های توحید افعالی است، و منظور از آن این است که: وضع

احکام تشریعی در انحصار خداوند است، و هیچ کس غیر از خداوند حق تشریع احکام ندارد. حتّی پیامبر(صلی الله علیه وآله) نیز جعل حکم نمی کند مگر به اذن الله، امام