سوگندهای پربار قرآن صفحه 390

سلطه شیطان چگونه است؟

سؤال: طبق آنچه از بعضی آیات و روایات استفاده می شود، شیطان بر انسان مسلّط می شود، و دراین صورت آدمی اختیاری از خود نخواهد داشت. با توجّه به این مطلب چرا خداوند او را بر کاری که بی اختیار انجام می دهد تهدید به عذاب الیم می کند؟

جواب: پاسخ این سؤال در آیه شریفه 100 سوره نحل آمده است. توجّه کنید: «(إِنَّمَا سُلْطَانُهُ عَلَی الَّذِینَ یَتَوَلَّوْنَهُ وَالَّذِینَ هُمْ بِهِ مُشْرِکُونَ); تسلّط او (شیطان) تنها بر کسانی است که او را به سرپرستی خود برگزیده اند، و آنها که نسبت به خدا شرک میورزند».

بنابراین، تا انسان به شیطان چراغ سبز نشان ندهد، وارد خانه دلش نمی شود. آدمی، تا گذرنامه ورود به کشور جان را به شیطان ندهد، وارد این کشور نمی شود. آری! شیطان با زور و فشار وارد حریم دیگران نمی شود، بلکه گامهای ابتدایی و مقدّمات کار را خود انسانها می چینند هر چند در گامهای بعد ممکن است اختیار از دست آنها خارج گردد. همانند انسانی که به اختیار خود در سرازیری شروع به دویدن می کند، که گامهای اوّلیه را با اختیار خودش بر می دارد، ولی در ادامه اختیار را از دست می دهد، و در نهایت سقوط می کند.

مبادی تزیین اعمال

قرآن مجید برای تزیین اعمال پنج مبدأ و عامل ذکر می کنید. توجّه کنید:

1. شیطان

همان گونه که در مباحث سابق گذشت، شیطان اعمال بد را می آراید، و به صورت خوب نشان می دهد، تا انسان آلوده آن گردد. مثلا به عرب جاهلی می

گوید: «غیرتت کجاست؟ دخترت را زیر خاک کن تا فردا به دست دشمن اسیر نشود!» یعنی بدترین